Top 50 18-holes banen

golfers magazine top 50 beste golfbanen

Deze ranglijst is ook verschenen in de laatste editie van Golfers Magazine van 2019.

1 (1) Koninklijke Haagsche G&CC

Haagsche golfbaan

(1938, Colt, Alison & Morrison, aanpassingen Frank Pont) – De baan in Wassenaar is opnieuw nummer 1, met een grote voorsprong op nummer twee. De Haagsche is nog beter dan twee jaar geleden omdat de club het terrein schoont en de baan daarmee weer een ware links maakt.

Lees verder
Bij veel juryleden staat de Koninklijke Haagsche op de eerste plaats in hun persoonlijke top 50. Bij anderen staat het ontwerp van het bureau Colt, Alison & Morrison (vooral Alison) in de top 3. Lees eerst enkele beoordelingen van juryleden …

• “De grootschalige bomenkap geeft de baan weer het aanzien van vroeger: een echt linksbaan!”
• “De Haagsche is de beste baan in Nederland: groots en spannend. Gebalanceerd en geen slechte holes!”
• “De meest complete van alle banen: toplocatie, uitdaging, spelplezier, historie, allure. The full package.”
• “De topbaan met de meeste variatie. De Haagsche speelt als een echte linksbaan (harde fairways, harde greens) en is ook vrijwel altijd in topconditie. Er is eigenlijk geen slechte hole op de baan.”
• “Frank Pont heeft goed werk verricht met de restauratie van de greens en ook toe te juichen is het schonen van het terrein en aanpassingen van tees.”
• “De Haagsche steekt met kop en schouders boven de rest uit. De baan verkeert het hele jaar door in een topconditie, de layout is van ongekende kwaliteit, kent geen zwakke holes. Unieke vergezichten en het afplaggen van de natuurgebieden om de duinen beter zichtbaar te maken is zeer geslaagd.”

De baan van de enige koninklijke golfclub in Nederland ligt verder van de kust dan je zou denken, zo’n vier kilometer van zee. De baan uit 1938 is in al die jaren weinig veranderd, het clubhuis is na een brand in 2003 herbouwd.

De club koestert de oorsprong en historie van de baan en handelt daarnaar. “Het terrein werd bij de aanleg gekenmerkt door veel open duingebied, zonder begroeiing en er stonden weinig bomen”, meldt de Haagsche. “Het golfarchitectenbureau Colt, Allison & Morrison maakte gebruik van dit voor golf zeer geschikte landschap en heeft daar zo min mogelijk aan veranderd. Het Natuurbeheerplan en het Golfbaan Beheerplan van de Haagsche, waar de uitgangspunten van het beheer zijn vastgelegd, hebben tot doel het Colt-karakter van de baan te behouden en waar nodig terug te brengen. En voorts om de natuur en de natuurwaarden nauw aan te laten sluiten bij de baan omringende natuur en het landschap. Dit gebeurt op advies van en in nauwe samenwerking met (het waterbedrijf) Dunea, de eigenaar en beheerder van het omringende duingebied. Een belangrijk element daarbij is de gewenste verschraling van het duingebied. In overleg met diverse adviseurs en de gemeente zijn stukken duin afgeplagd, worden vooral bomen die er niet thuishoren (exoten) weggehaald en wordt de openheid zoveel als mogelijk hersteld.”

Een jurylid prijst deze houding van de Haagsche:

• “De Haagsche blijft bijzonder en de toewijding van de club om elk jaar verbeteringen door te voeren is een voorbeeld van goed stewardship.”

Enkele juryleden vinden nog steeds dat de restauratie van de greens, alweer zo’n tien jaar geleden, niet geslaagd is. De greens en greenomgevingen zouden te moeilijk zijn geworden. Daarmee zeggen ze in feite dat de greencomplexen van architect Charles Hugh Alison te moeilijk waren. De originele greens (13 van de 18) zijn namelijk voorafgaand aan de restauratie ingemeten en er zijn archieffoto’s bestudeerd. Vervolgens zijn 13 greens gerestaureerd in de oude staat. De nieuwe greens waren kort na de restauratie zeer firm maar hebben nu een mate van hardheid die hoort op een linksbaan. Natuurlijk zijn de nagebouwde greens nu wel sneller (korter gemaaid) dan bij de aanleg in 1938.

Hoe dan ook, dit is het oordeel van enkele juryleden:
• “De Haagsche staat wat mij betreft op nummer 1. Ik ben niet gecharmeerd van veel van de aanpassingen en dan met name de green surrounds, maar de Haagsche is en blijft een prachtige baan, met veel mooie fotomomenten. Het schonen van de baan heeft daar zeker heel voordelig gewerkt.”
• “Een aantal gerenoveerde greens (bijvoorbeeld 2, 5, 6 en 12) zijn in mijn ogen onnatuurlijke greens met te veel afrol.”

De Haagsche meldt dat de club de vruchten plukt van de greenrestauratie; om de greens in topconditie te houden is minimaal gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en minimaal gebruik van water nodig. “Door een onderhoudsperiode aan het eind van de zomer zijn de greens in de winter en het voorjaar (meteen) goed bespeelbaar”, zegt de club. “De meeste greens zijn lastig aan te spelen, en een schot dat te ver is of te veel naar een zijkant, levert een extra lastige volgende slag op. De greens zijn gelijk qua firmness, smoothness, stimp. De greens worden regelmatig met moderne technieken geanalyseerd op grondbeweging etc.”

Uitgangspunt bij het beheer van de Haagsche is de wens om een topbaan te zijn en te blijven voor zowel topspelers als beginnende spelers. “Dus voor spelers van elk niveau. In juni 2018 vond het IEAK – Internationaal Europees Amateur Kampioenschap – plaats op de Haagsche. De (conditie) van de baan oogstte veel lof. De moeilijkheidsgraad werd als hoog maar fair beoordeeld.”
In de afgelopen jaren heeft het greenkeepersteam op de Haagsche, geleid door de ervaren Willem Slats, zich ontfermd over de grote tees in de baan. Deze tees – vaak met drie verschillende afslagposities – zijn nu verdeeld in maximaal twee afslagposities per tee. Bovendien zijn ze meer in het duin ingepast. In de afgelopen twee jaar heeft de club ook de bunkers aangepakt. “Met geo-textiel in de steile wand, met een eenvoudige instap achterin en met een goede fundatie en dunne laag bunkerzand, voldoen de bunkers weer aan de hoge eisen die gesteld worden”, aldus de Haagsche. “Daarbij is tevens onderzoek gedaan naar hoe het effect en de eventuele schade van zwaardere regenbuien beperkt kan blijven. De afgelopen twee jaar zijn de bunkers bij de holes 17 en 18 aangepast; er ligt bij 17 nu één bunker rechts voor de green en bij 18 liggen er twee diepe bunkers rechts van de green. De bunker links voor de green is verlegd en komt meer in het spel. Deze wijzigingen zijn ‘Colt-geïnspireerd’.”

Sommige juryleden vinden de bunkering op de Haagsche niet geslaagd:
• “Ze zien er saai uit en zeker niet authentiek. Geen natuurlijke bunkers in zo’n mooi landschap. Ik kan me voorstellen dat de club niet koos voor herstel van de bunkers in de oorspronkelijke staat, maar een compromis had een meer interessante stijl opgeleverd.”

De Haagsche heeft overigens maar één fairwaybunker. Meer is ook niet nodig; het landschap biedt genoeg uitdaging.

De Koninklijke Haagsche is weliswaar geen makkelijke baan voor spelers van handicap 0 tot 54 maar staat toch op de eerste plaats. Een jurylid legt uit waarom:

• “We vinden in het algemeen dat goede banen speelbaar moeten zijn voor elk niveau speler, maar er zijn uitzonderingen. Pine Valley, in de meeste ranglijsten van Amerika de nummer 1, en Oakmont, een baan die in de top 5 van de VS staat, zijn ook niet gemakkelijk!”

Anderen:
• “De Haagsche is Alison’s masterpiece; onverslaanbaar in Nederland voor wie masochistische trekjes heeft (zoals bijna iedere fanatieke golfer?). Fast and Firm, ‘Bold contours’ en een mengeling van strategic, heroic en penal design.”
• “Een geweldige, heel moeilijke baan. Een linksbaan op een geweldig stuk land die in alle windrichtingen speelt. En met veel hoogteverschillen die gedurende de ronde gebalanceerd aan bod komen. Daardoor zijn de blind shots beperkt en niet storend en ook op de juiste holes. Creatieve spelers hebben zeer veel mogelijkheden wat betreft shotmaking en strategie vanaf de tee. De green sites liggen op natuurlijke, prachtige locaties. Hole 6 vind ik fantastisch, een van de moeilijkste en langste holes van de baan maar wel heel eerlijk. Een geweldige ‘half-par hole’ met een angstaanjagend dal rechts naast de green. De lange par 3’s zijn ook geweldig en hebben veel te bieden; je kunt ze ook kort en laag aanspelen en gebruik maken van de fast and firm rollende fairways. De creatieve speler kan zich uitleven.”

Meer loftuitingen voor de nummer 1:
• “18 goede holes, geen zwakke holes.”
• “Een absolute topper met de unieke sfeer van de oude, glorieuze dagen. Een baan en een club waar je lid wil zijn.”
• “De Haagsche blijft de beste.”
• “De baan heeft alles, wordt goed onderhouden en elke hole is een plaatje.”
Een enkeling vindt de Haagsche overgewaardeerd ten opzichte van de andere oude banen:
• “De kwaliteit is prima maar ‘je moet er van houden’ als baan.”

Zoals gezegd wil de club een topbaan presenteren. “Het behoud van de hoge plaatsen in de verschillende ‘rankings’ is daarbij dus een belangrijk streven”, aldus het bestuur. “Maar evenzo belangrijk is dat de leden en de vele gasten het spelen op de Haagsche als een plezier en een voorrecht beschouwen vanwege de goede kwaliteit en de topconditie waarin de baan verkeert. De Haagsche streeft naar een harmonieus evenwicht tussen golf en natuur; terdege beseft wordt dat de natuur een belangrijke bijdrage levert aan waardering van golfers van de baan. Met proces-gestuurd beheer, met protocollen voor flora en fauna en ondersteuning van vrijwilligers en specialisten op vlakken als insecten, planten, bijen, vogels, wild enzovoort, wordt de natuur in optima forma gehouden. De Haagsche maakt voor natuur én baan gebruik van externe gespecialiseerde adviseurs (agronomen, golfarchitecten, natuurwaardenpecialisten e.a.). In de baan is een minimum aan bordjes en andere artificiële zaken te vinden; de routing wijst zichzelf; handicarts zijn uitgerust met een GPS- en Visage-systeem waarmee de handicart op de daarvoor bestemde paden en gedeeltes van de baan wordt gehouden.”

De club heeft sinds 2010 het GEO-certificaat en zegt voorbereid te zijn op het verbod op gewasbeschermingsmiddelen dat nadert. “Sinds de renovatie van de greens, de afgelopen tien jaar, maakt de Haagsche al minimaal gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. De laatste voorbereidingen geschieden onder het project ‘licht en lucht voor de greens’; goede grassoorten hebben licht en lucht nodig, dan is de schimmeldruk duidelijk minder. Die optimale situatie is voor vrijwel alle greens van de Haagsche de laatste jaren bereikt.”

Tot slot, bij de aanvraag van informatie aan alle banen in 2019 was de Koninklijke Haagsche de enige club die credit gaf aan het personeel: “’Last maar zeker niet least’ kan de Haagsche zich verheugen in een fantastisch team van medewerkers. Zeer kundige en hardwerkende greenkeepers, een alles regelend secretariaat en starters die de leden en de gasten altijd een warm welkom bieden.”

De Haagsche is een van de twee banen die zijn opgenomen in de Top 100 Courses in the World van Golf Magazine. De Pan staat op de 88ste plaats, de Haagsche op de 77ste plaats.

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over de Haagsche: “De Koninklijke Haagsche is een baan die echt in de absolute wereldtop thuishoort.”

Lees verder
“De Koninklijke Haagsche is een baan die echt in de absolute wereldtop thuishoort. Wij zijn al meer dan 10 jaar de huisarchitect van de club, waarbij we al vele projecten samen gedaan hebben. Zo hebben we alle 18 greens opnieuw gebouwd, waarvan 13 originele greens trouw zijn nagebouwd. Vijf greens die door de jaren heen waren veranderd zijn opnieuw ontworpen om ze meer de originele Alison-stijl te geven (kijk de volgende keer als u er speelt of u de vijf die opnieuw zijn ontworpen kunt spotten?). Daarnaast zijn alle green surrounds, bunkers en tees gerenoveerd, en zijn op talloze plaatsen de paden veiliger en aangenamer gemaakt. En last but not least hebben we samen met de club het oorspronkelijke duinlandschap meer en meer terug weten te brengen. Dat is de buitenwereld niet ontgaan, de Koninklijke Haagsche is in de afgelopen jaren verdiend de toonaangevende wereld top-100 lijst van Golf Magazine binnengedrongen en staat nu op de 81ste plaats.” – Frank Pont

De Haagsche in 1963.

2 (2) Utrechtse GC De Pan

De Pan golfbaan heide

(1929, Colt, Alison & Morrison, aanpassingen Frank Pont) – “Dit is het mooiste klassieke golftheater van Nederland,” zoals een jurylid het uitdrukt, “pure golfromantiek”. Vandaar opnieuw een tweede plaats voor de baan van de Utrechtse Golfclub De Pan in Bosch en Duin.

Lees verder
Het is een en al lof voor de heidebaan die volgens de jury niet onder doet voor de beste equivalenten in Surrey of Berkshire:

• “De Pan is de mooiste inland baan van Nederland. Een klassieke Colt-baan die niet veel minder is dan misschien wel de mooiste Colt-baan die er bestaat, Swinley Forest. Door de zandgrond is de baan altijd goed bespeelbaar. De afstanden van green naar tee zijn heerlijk kort en de par-3 holes zijn schitterend. De Pan kent verder net als de Haagsche geen slechte holes.”
• “De ‘mooiste’ baan van Nederland, bezet een unieke plek in de Europese golftop. De Pan wordt kort voor modern golf, maar blijft geweldig voor de andere 99,9% van de spelers. Enkele verkeerde ingrepen in de baan worden langzaamaan rechtgezet.”
• “Super bosbaan die ook nog eens leuk is om te spelen. Je bent helemaal afgesloten van de drukte.”
• “Nederlands beste bos- en heidebaan.”

De Pan is een van de twee banen die zijn opgenomen in de Top 100 Courses in the World van Golf Magazine. De Pan staat op de 88ste plaats, de Haagsche op de 77ste plaats. De club, UGC De Pan, viert in 2019 het 125-jarige bestaan op een baan die dan 90 jaar oud is. De Pan (en ook de Eindhovensche Golf) speelt op een van de meest originele Colt-banen op het Europese continent die nog steeds bestaan. Op de baan in Bosch en Duin zijn 17 holes ongewijzigd sinds de opening, met uitzondering van een enkele backtee.

De Pan is een wereldbaan, dat is zeker, en volgens sommigen zelfs de nummer 1 van Nederland:

• “De jury moet keuzes maken, durven om voor het eerst in de geschiedenis een ‘inlandse’ baan tot nummer 1 te bombarderen!”

De Pan is al jaren dé voorloper in Nederland op het gebied van duurzaam beheer en op dit gebied kunnen veel banen leren van de 125 jaar oude club. Het totale beleid is erop gericht om topkwaliteit te kunnen leveren met minder water, meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen. Dat vereist moed en doorzettingsvermogen, omdat grenzen moeten worden opgezocht. Het gevolg is een baan die “faster and firmer” speelt, waardoor het ontwerp van Colt ook nog eens beter tot zijn recht komt. De jury bewondert deze houding zeer.
Maar in de kurkdroge zomer van 2018 vond men niet de juiste balans in het niet of nauwelijks beregenen van de roodzwenk fairways, waardoor deze forse schade opliepen en de baan zich gedurende langere tijd minder mooi presenteerde. Ook een deel van de fraaie heide sneuvelde in de hitte.

• “De Pan is toonaangevend in duurzaam beheer. Maar in de zomer van 2018 is dat lelijk doorgeslagen, uit de hand gelopen.”

“In 2018 werd ons duurzaamheid beleid van ‘geel is het nieuwe groen’ uitvoerig getest”, aldus de club over de hierboven genoemde hitteschade. “Zo kwam ons waterverbruik over 2018 uit op 11.638 m3 en het verbruik aan stikstof voor greens, fairway en tees op respectievelijk 64, 0 en 20 kilo. Ondanks dit bescheiden gebruik konden wij toch een goede structurele speelkwaliteit bieden. Wel hebben wij moeten constateren dat het roodzwenk gras niet goed bestand is tegen de combinatie van droogte en hitte waardoor onze fairways een gevoelige klap hebben opgelopen.”

In 2019 is de schade echter grotendeels hersteld en De Pan is een belangrijke ervaring rijker om nóg weer beter te worden: gecontroleerd water geven, niet te veel maar ook niet te weinig, is de kunst. “Ook voor de komende jaren is het voornemen het schilderij dat Colt ons heeft nagelaten zo goed mogelijk op een ecologisch verantwoorde manier te beheren”, aldus de club.

De baan van De Pan is de een na oudste in Nederland die nog steeds bestaat (lees meer in De oudste banen). De eerste negen holes van De Pan stammen uit 1928, de tweede negen volgden in 1931. Afgelopen winter is een viertal bunkers gerenoveerd op de heidebaan in Bosch en Duin. Verder zijn alle plastic materialen uit de baan verwijderd en waar nodig vervangen door hardhouten materialen. Teetrappen worden gemaakt van afgevlakte boomstammen uit de eigen baan.

De club is sinds 2012 GEO-gecertificeerd en het greenkeepersteam wordt geleid door Mark Lampe. De Pan meldt dat de club in het bijzonder de zorg voor de continuïteit van het terrein koestert. “Het beleid is hier geheel op gericht, in samenhang met het in stand houden van de Colt-traditie. Er wordt gestructureerd gewerkt aan de hand van meerdere opgemaakte lange-termijn plannen. Zo is er een baanbeheerplan, een bosplan, een heideplan en een wateroverlastplan. Alle plannen worden gevolgd en liggen in uitvoering op schema.”

In de afgelopen jaren is green 7 in het Pan-bos gerestaureerd. Een enkeling is daar niet enthousiast over:

• “Voor een korte par 4 is de afstand tussen de rechterbunker en de green te groot.”

Maar het ontwerp van De Pan is en blijft volgens iedereen steengoed. Een greep uit de lof voor De Pan:

• “Iedere golfer moet hier een keer gespeeld hebben. De par 3’s zijn geweldig, dit is een meesterwerk van Colt. Ook is het onderhoud geweldig: fast and firm. Lengte is overgewaardeerd bewijst deze juweel van een baan. Ik heb hier gespeeld met een van de golfers die de top 100 van de wereld heeft gespeeld. Zijn mening: Top 50 van de wereld ‘hands down’. De Pan wordt internationaal nog veel meer gewaardeerd dan hier in Nederland.”
• “De baan is nog steeds up to date zonder dat de holes kunstmatig zijn opgerekt. Veel holes vragen om een strategische aanpak van spelen, veel blinde schoten.”
• “De routing is perfect: je stapt zo van de green naar de tee en je maakt op een klein terrein (49 hectare) een fraaie reis langs het Pan-bos.”
• “De Pan heeft de mooiste lay-out van Nederland. Alles klopt hier. Spannende run-offs en snelle greens. Door veel kapwerk en bunkerrenovaties heeft de baan zijn oude karakter terug.”
• “Het is wel belangrijk dat De Pan het open heidekarakter behoudt en er moet dus blijvend gekapt worden. Maar De Pan is strategisch vermoedelijk de meest interessante baan van Nederland met genoeg grilligheid om een ronde heel leuk te maken. Het is een geweldige baan om dagelijks te spelen maar De Pan mist de grandeur van de Haagsche.”
• “De Pan is de ultieme members course.”
• “Hoe vaker je er speelt, hoe meer je de baan waardeert. De Pan is een nagenoeg perfecte baan. De baan is uitdagend maar ook eerlijk, slechte schoten worden bestraft maar je kunt ook scoren. Er zijn geen zwakke holes en de baan maakt prachtig gebruik van de natuurlijke contouren van de Utrechtse Heuvelrug. De greensites passen allemaal perfect bij het soort approach shot waarmee ze typisch worden aangespeeld. De baan is ook voor elke speelsterkte aantrekkelijk en plezierig. Voor moderne standaarden is de baan kort, maar vanwege de strategische afwisseling is dit voor de betere speler niet direct een zwakte. De baan kan bovendien door de set-up, zeker bij droge condities, zijn tanden laten zien. De baan heeft alles en is naar mijn mening in ieder aspect in balans. Geen voordeel voor fade- of drawspelers en de par 3’s zijn allemaal uniek en anders en hebben een verschillende lengte.”
• “De Pan is wat mij betreft de leukste baan om te spelen, altijd een feestje. Lekkere korte routing, elke hole is anders en een heerlijke omgeving. Voor sommigen wellicht aan de korte kant, maar toch zeker niet makkelijk.”
• “Een klassieke beauty die, zoals de Haagsche, vakkundig door Frank Pont opgewaardeerd werd. Een ‘Grand Lady’ zonder al te veel rimpels.”

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over De Pan: “De favoriet in Nederland van bezoekende golfbaanarchitecten, en waarschijnlijk de baan met de mooiste en knapste routing in ons land.”

Lees verder
“De favoriet in Nederland van bezoekende golfbaanarchitecten, en waarschijnlijk de baan met de mooiste en knapste routing in ons land. Hier werken we al bijna 15 jaar samen met de club aan deze prachtige baan (tevens ook de home course van Frank Pont). Omdat de baan al zo goed is zijn er maar weinig werkzaamheden nodig, het merendeel van het werk is bunkers en tees restaureren/renoveren. Daarnaast zijn er aan het eind van de vorige eeuw drie greens herbouwd, wat achteraf de club niet goed is bevallen, zodat nu stap voor stap de oorspronkelijke situatie over een aantal jaren weer wordt teruggebracht. Veel aandacht is er ook om de baan’fast en firm’ te houden, iets dat de baan meer en meer doet lijken op heathland-klassiekers rondom Londen zoals Swinley Forest en New Zealand. De Pan staat sinds een paar jaar tweede op de Europese top-100 lijst van Golf World, net achter de topbaan Morfontaine.” – Frank Pont

De Pan in 1967.

3 (4) Kennemer G&CC, B- en C- holes

Kennemer golfbaan

(1927, Colt, Alison & Morrison, 1985, Frank Pennink, aanpassingen Frank Pont, Martin Hawtree) – De Kennemer stond ooit (2006) op de eerste plaats in de Top 50. Twee jaar geleden stond de baan in Zandvoort op de vierde plaats maar in de ranglijst van 2020 is de Kennemer weer terug in de top 3. Dat is te danken aan een slag op het gebied van onderhoud (goede greens maar nu duurzaam onderhouden) en aanpassingen aan de lay-out en setup.

Lees verder
De Kennemer telt 27 holes, verdeeld in drie keer negen met de namen A (Van Hengel), B (Pennink) en C (Colt). De routing van alle holes komt uit het brein van Harry Colt, maar de A-holes zijn pas in 1985 aangelegd. Frank Pennink gebruikte hierbij de routing die Harry Colt in 1937 had gemaakt.
Bij de laatste KLM Opens op de Kennemer werden de volgende holes gespeeld: A1-9, B1-3 en C4-9.
Enkele juryleden loven de duurzame slag die Nederlands oudste sea-side course maakt onder leiding van algemeen hoofdgreenkeeper Dick Vastenhouw en hoofdgreenkeeper Uitvoering Lucas Simões dos Santos. Er is ook lof voor het opschonen van de baan en het vervangen van schelpenpaden door graspaden. En er is in het algemeen (afgezien van de bunkervormen) ook waardering voor de aanpassingen onder leiding van Martin Hawtree (bijvoorbeeld op B1, B3, B6, B7, C13, C14, C15). Enkele juryleden aan het woord:
• “De Kennemer is een inhaalslag aan het maken. Het kappen van veel bomen geeft vernieuwde doorkijken. Elk jaar worden er diverse holes grondig aangepakt inclusief graspaden en bunkering. De golfbaan zit midden in een transitie van (wit)struis naar roodzwenk en dit is tot dusver zeer geslaagd.”
• “De Kennemer heeft gedurfd gekapt en de club heeft verantwoord geïnvesteerd in de verbetering van de kwaliteit van de baan.”
• “Als je focust op de course en niet de omgeving (de flats) verdient de KG&CC te stijgen op basis van alle onderdelen. Nu er geen chemie meer gebruikt wordt is het wel mogelijk dat de greens de komende jaren schade ondervinden.”
• “De kwaliteit van het totale complex in het algemeen en de drie lussen van negen holes in het bijzonder is ronduit bijzonder. Prachtige architectuur.”
De duinbaan in Zandvoort, ongeveer 2 kilometer van de kust, wint het niet van de duinbaan in Wassenaar maar de club mag veel complimenten in ontvangst nemen:
• “Net als de Haagsche heeft deze baan alles. Maar sommige aspecten (bijvoorbeeld de locatie van het golfterrein) zijn net wat minder. De aanpassingen onder leiding van Martin Hawtree zijn adequaat en sympathiek. Gelukkig geen Bokito-architectuur.”
• “Een zeer goede linksbaan, er is niets slechts.”
• “De par 3’s zijn geweldig. Van de grote drie linksbanen in Nederland heeft de Kennemer als kracht dat er geen verrassingen zijn die je vanaf de tee niet kunt voorspellen. Er zijn geen blinde schoten behalve op hole A6 – en dat is nu juist de minste hole van de baan, deze past niet goed bij de rest.”
Twee grote verschillen tussen de Kennemer en de Haagsche: 27 versus 18 holes en “relatief makkelijk” versus “moeilijk”.
• “De Kennemer is een super baan waar makkelijk en moeilijk goed verdeeld is. De wind kan het moeilijk maken maar dit is over het algemeen een baan voor spelers van elk niveau.”
• “De combinatie van de B- en C-holes vormen de beste 18 holes in Zandvoort, maar ook de A-holes vervelen nooit. Dat de Kennemer 27 holes heeft is wel een bonus ten opzichte van de andere topbanen.”
Net als in andere jaren zijn er juryleden die graag een baan met de beste 18 holes van de Kennemer zouden zien:
• “A, B en C hengelen ieder naar erkenning, maar waarom geen 18-holes championship course aanbieden en een boeiende 9-holes? De Kennemer verdient dat. Nu is het een beetje vis noch vlees.”
• “De zelden gespeelde B-C combinatie is verreweg de beste routing en vermijdt de zwakste holes op het complex (dat is relatief want de kwaliteit van de zwakste holes is ook hoog …)”
Een van de juryleden slaat misschien wel spijker op de kop door te zeggen dat de Kennemer de A-holes in lijn moet brengen met die van B en C:
• “De linksbaan in de duinen van Zandvoort is een tikje verouderd; de originele holes zijn nog steeds een stuk beter dan de nieuwere lus uit 1985, waarvoor Colt een ontwerp had gemaakt maar die uiteindelijk ontworpen zijn door Pennink. Een goede renovatie zou de baan een stuk unieker maken.”
De sinds 2010 GEO-gecertificeerde Kennemer meldt dat de focus in de afgelopen jaren lag op een verbetering van de speelkwaliteit, baanarchitectuur en natuur. “Het plan van onderhoud voor tees, fairways en greens heeft tot significante verbetering geleid van de speelkwaliteit. Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen is geminimaliseerd bij een gelijktijdig sterk verbeterde grassamenstelling en vochthuishouding op de greens. De positieve effecten van duurzaam onderhoud zijn op de Kennemer goed zichtbaar. Aangezien de aanwezigheid van voldoende licht en lucht essentieel was voor de gezondheid van een aantal greens, is een belangrijk deel van het verouderde bomenbestand verwijderd. Hiermee is tevens de beleving van het unieke duinlandschap op een aantal plaatsen sterk verbeterd.”
Samen met architect Martin Hawtree voert de club baanverbeteringen uit (bijvoorbeeld het verleggen en renoveren van bunkers) met als doel dat de Kennemer “voor alle handicapcategorieën een uitdagende baan zal blijven”. De meeste juryleden hebben goede woorden voor de aanpassingen op de Kennemer maar niet voor de typische Hawtree-bunkerstijl waarvoor de club en de architect hebben gekozen:
• “Te bescheiden voor het dramatische landschap, bijna iel.”
• “Weinig drama.”
• “Geeft niemand dan om de architectonische integriteit en geschiedenis van de baan? Is dit louter gedaan om het makkelijker te maken voor de greenkeepers?”
• “Ik heb foto’s van de nieuwe bunkers op hole 15 aan kenners over de hele wereld gestuurd en niemand vindt dit een vooruitgang.”
• “Smaken en stijlen veranderen door de jaren heen. Ik vind wel dat er erg voorzichtig moet worden omgegaan met (golf)cultuurerfgoed. Dat is iets waar de Kennemer zichzelf voor op de borst slaat. Bij een Nederlandse klassieker mogen mijn inziens de eisen voor de renovaties een stuk hoger liggen dan bij andere banen, en de voorkeursstijl van de renovatie-architect zou minder moeten meetellen. De Kennemer moet oppassen dat ze in dit opzicht niet de Hilversumsche achterna gaan.”
Maar niet iedereen vindt de Hawtree-bunkerstijl een slechte keuze:
• “Ik vind het mooi en geslaagd, ik ben wel een voorstander van deze ingetogen stijl. En het is speltechnisch minimaal even effectief als een spectaculaire joekel van een bunker met rafelrandjes.”

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over de Kennemer: “Ik heb in de periode 2006-2012 samen met de baancommissie een gedetailleerd baanplan geschreven voor de drie lussen.”

Lees verder
“Ik heb in de periode 2006-2012 samen met de baancommissie een gedetailleerd baanplan geschreven voor de drie lussen. Daarbij lag de nadruk op het weer terugbrengen van de oorspronkelijke Colt-strategieën op veel van de B-C holes en het speelbaarder maken van de door Pennink ontworpen A-holes. Ook was een van onze doelen het oorspronkelijke duinlandschap terug te brengen door het verwijderen van bomen, struiken en duindoorns. In deze periode werden ook holes A8, B2, B3, B8, B9, C10 en C13 ingrijpend gerestaureerd.” – Frank Pont

4 (3) Noordwijkse GC

noordwijkse golfclub

(1969, Frank Pennink, P. de Jong, C.K. Cotton, aanpassingen Martin Ebert) – Waar banen als de Haagsche, Kennemer, Pan, Eindhovensche en Hilversumsche slagen hebben gemaakt, stond de Noordwijkse relatief stil – afgezien dan van het kappen van bomen op de bosholes. “NGC” staat daarom voor het eerst sinds het bestaan van deze ranglijst niet in de top 3, de baan is gepasseerd door de Kennemer.

Lees verder
Bij een enkeling staat de Noordwijkse anno 2019 in de persoonlijke ranglijst op de eerste plaats:

• “Door de prachtige ligging aan het Noordzeestrand en het spel met de elementen.”

Maar de Noordwijkse zakt af in de Top 50. “Er is weinig verbetering”, zegt een van de juryleden. Ook al is het merendeel van de jury groot fan van de baan met zijn weidse vergezichten (“Puur linksland”), men vindt het tijd voor een omslag: een renovatie en een transitie naar fast and firm speelcondities.

De club liet na een verzoek om informatie niets los over een aanstaande renovatie. Wel wordt gemeld dat in 2018 begonnen is met een meerjaren verbeteringsprogramma voor de greens, bunkers, fairways en tees. Ook wordt gemeld dat er in 2019 twee nieuwe oefengreens nabij het clubhuis aangelegd zijn. In 2020 zal de bestaande puttinggreen vergroot worden.

De club zegt er niets over maar het is een publiek geheim dat de Noordwijkse een diepgaand onderzoek naar de greens uitvoert, want die gaan vermoedelijk niet lang meer mee. Een van de opties die overwogen worden is een grote renovatie waarbij er nieuwe greens komen en er – als het toegestaan wordt – ook een en ander aan de greenomgevingen verandert. De bestaande greens zijn relatief zacht en de Noordwijkse is mede hierdoor eerder een “target golf course” dan een linksbaan. Moderne. gezonde, duurzame greens zijn echter hard. Dan moeten spelers van alle niveaus dus wel in staat gesteld worden om de bal op de greens te krijgen en te houden en dat vereist aanpassingen van green surrounds, zodat de bal niet alleen via de lucht maar ook via de grond op de green gebracht kan worden. Dat vereist ook dat de Noordwijkse nog meer als een linksbaan onderhouden wordt.

Het is afwachten wat de club vergunningstechnisch mag doen en wat er besloten wordt, maar het hart van de jury klopt vol verwachting, de juryleden hopen op grote aanpassingen (onder leiding van huisarchitect Martin Ebert)… Dat blijkt wel uit de volgende opmerkingen:

• “De Noordwijkse speelt op een absolute toplocatie maar de lay-out is niet optimaal. De club lijkt het aan ambitie en drive te ontbreken om de baan op te stuwen naar de top van de links courses in Europa. Met een ingrijpende renovatie zou dat zonder meer mogelijk zijn.”
• “De kwaliteit van de baan sluit niet aan op de kwaliteit van dit mooie landschap.”
• “Dit is het mooiste golfterrein van Nederland met de minste baan. Maar ondanks dit gegeven – ondanks de matige routing, het onderhoud dat niet bij een linksbaan hoort en de greencomplexen die niet in het terrein passen – is het nog steeds een fijne plek om te spelen.”

Kortom, de juryleden zijn verliefd op het terrein maar ze zijn het bijna unaniem eens dat een toparchitect hier nog iets veel beters had gecreëerd als het eind jaren zestig anders was gelopen – en dat een goede architect er nu iets veel beters en mooiers zou kunnen creëren . Ze hopen daarom vurig dat de club het aandurft om een greenoperatie als aanleiding te gebruiken om de baan structureel te verbeteren. De club heeft volgens de jury goud in handen, het kan nog veel beter dan het nu is. Zo moeten de opmerkingen hierboven en hieronder geïnterpreteerd worden.

• “Het is teleurstellend hoe de Noordwijkse zich heeft ontwikkeld in de afgelopen vijf tot zeven jaar. Meer focus op kleine veranderingen in de baan dan op strategisch onderhoud!”
• “Een plaats in de top 3 is pas weer gerechtvaardigd zodra de baan daadwerkelijk als een linksbaan wordt onderhouden. Hole 7 is na aanpassingen nog steeds matig.”
• “Volgens velen is Noordwijk de onbetwiste nummer 1 van Nederland. Dat is mij te kort door de bocht, maar het is een tijdloze veeleisende baan die nooit zal vervelen en veel geweldige holes heeft. Zeker is hij gebouwd op het beste linksland van alle Nederlandse banen, in een afgesloten setting zonder ruwe verstoring van een uitzicht door lelijke flats zoals helaas op de Kennemer.”

Volgens sommige juryleden is er intussen al sprake van een voorzichtige ommekeer naar linksbaanonderhoud:

• “De baan kruipt in mijn ogen weer naar de top 2 door verbeterd onderhoud; door minder water op de fairways en greens speelt de baan meer als links.”
• “Het onderhoud op de Noordwijkse is beter aan het worden. Met name het minder besproeien van de fairways doet de baan in de zomermaanden veel goed.”

Wat betreft het huidige ontwerp zijn de meeste juryleden het eens dat Noordwijk sterke par-5’s heeft, maar relatief zwakke par-3 holes – op de fantastische 17de hole na.

De Noordwijkse Golfclub is sinds 2010 GEO-gecertificeerd. “Als onderdeel van een uniek Europees beschermd Natura 2000-gebied,” aldus de club, “onderhouden wij het golfterrein conform de doelstellingen zoals deze door overheid en natuur- en milieuorganisaties zijn geformuleerd. In ons beleid is de natuur leidend.” In de afgelopen jaren zijn de bosholes flink aangepakt en over een periode van vijf jaar worden alle exoten verwijderd. “Door het dunnen van bomenpartijen is er nu meer zonlicht en wind, met als mooi bijkomend voordeel “meer zichtlijnen en een open karakter van de bosholes”.

Er is veel lof voor de bomenkap door het team van hoofdgreenkeeper Rob Spruit in de afgelopen jaren:

• “Noordwijk staat weliswaar een beetje stil maar ik ben wel zeer te spreken over het uitdunnen van de bosgedeeltes. Met name de doorkijk van 5 naar 6 is wat mij betreft een succes.”
• “De Noordwijkse is een heel mooie baan die elke keer anders speelt; door alle bomen die nu weg zijn passen de holes beter bij elkaar.”
Maar volgens veel juryleden moet er nog meer gekapt worden om op dit mooie golfterrein het onderste uit de kan te halen.
• “Door bomenkap kan de baan binnen vijf jaar weer terugkeren in de top 3.”

De “huisarchitect” van de Noordwijkse, Martin Ebert, is een van de bekendste en beste golfbaanarchitecten van dit moment.

Lees verder
De Engelsman heeft een zeer goede reputatie als adviseur en renovatie-architect van beroemde linksbanen.
Ebert begon in 1990 samen met de Schot Tom Mackenzie als architect bij het ontwerpersbureau van Donald Steel. Steel heeft banen ontworpen in 25 landen waaronder Nederland (bijvoorbeeld De Hoge Kleij, Efteling Golfpark, Engelenburg, Havelte). Steel was ook adviseur van de R&A wat betreft aanpassingen van banen die gebruikt worden voor The Open (het Brits Open).
Sinds 2005 heeft Ebert een eigen kantoor met collega Tom (Mackenzie & Ebert) en in de afgelopen jaren heeft Eberts bureau de eer om Brits Open-banen te mogen upgraden. Mackenzie & Ebert hebben al werk gedaan op zeven van de tien Brits Open-banen, inclusief de Dunluce Links-baan van Royal Portrush waar The Open van 2019 is gespeeld. Ebert, lid van de R&A, was ook verantwoordelijk voor aanpassingen van de Brits Open-baan Turnberry, eigendom van Donald Trump. De renovatie van deze linksbaan behelste ook de aanleg van nieuwe holes en wordt door deskundigen zeer geslaagd genoemd.
Ebert heeft ook nieuwe banen ontworpen (bijvoorbeeld de Carnegie Links Course van Skibo Castle) maar doet vooral renovaties en restauraties. Wat betreft restauraties is hij niet alleen gespecialiseerd in linksbanen in het algemeen maar ook in banen (links en heathland courses) van de beroemde architect Harry Colt.

5 (5) Eindhovensche Golf

eindhovensche golf

(1928, Colt, Alison & Morrison, aanpassingen Frank Pont) – De Eindhovensche scoort in deze editie van de Top 50 bijna even goed als de nummer 4 maar eindigt net onder de Noordwijkse. De Eindhovensche wordt gezien als de op een na beste binnenlandse baan: “Alles wat voor De Pan geldt, geldt voor de Eindhovensche, maar deze baan is over de hele linie net wat minder.”

Lees verder
Er gebeurt in Valkenswaard al jaren veel goeds, oordeelt de jury. Zo wordt de kwaliteit in Valkenswaard die hoofdgreenkeeper Ruud Moonen en zijn team leveren ook als goed gezien:

• “Top onderhouden.”
• “De laatste jaren zijn er veel bomen gekapt wat al direct tot betere greens heeft geleid. Deze zijn nu van nationaal topniveau en al jaren chemievrij.”
• “Door bomenkap krijgt de baan weer zijn ‘ouderwetse’ uitstraling.”
Wat de jury betreft mag het terrein echter nog opener worden en mogen de speeloppervlakken nog harder en droger worden, om de holes nog meer als heathland en op hun best te presenteren.
• “Wat mij betreft mogen er nog meer bomen uit zodat er op sommige delen een meer open karakter ontstaat.”

De oprichters van de Eindhovensche Golf, de heer en mevrouw Philips-de Jongh, kochten Nederheide, het landgoed waarop de baan ligt, in 1928. De Engelse golfbaanarchitect Harry Colt kreeg direct de opdracht de baan te ontwerpen in dit gebied van 136 hectare met een groot bos en veel heide, vennetjes en beekjes. Zijn ontwerp bestaat uit twee klassieke 9-holes lussen. In het ven voor het clubhuis wordt in de zomer gezwommen en in de winter wordt erop geschaatst. Net als bij de Haagsche en De Pan wordt nog steeds de originele routing gespeeld. “Een solide en terechte top 5 kandidaat”, zegt een van de juryleden. Maar hij voegt eraan toe:

• “De Eindhovensche is echter pas top-3 potentieel zodra kwaliteitsverbeteringen meerjarig worden geborgd en de baan nog faster en firmer wordt.”

Andere opmerkingen:
• “Lof voor de Eindhovensche omdat de club investeert in de golfbaan.”
• “De baan heeft holes van wereldklasse (2, 8, 18 met de prachtige punchbowlgreen) maar ook wat mindere holes. Hole 17 valt uit de toon en doet kunstmatig aan met de vijver. De par 3’s zijn minder spannend dan op de andere Nederlandse Colt-banen.” (De landing area van deze hole werd overigens naar oorspronkelijk ontwerp gerestaureerd.)
• “Onbedreigd de tweede inland course van Nederland na De Pan.”
• “Leuke bosbaan om te spelen, mooie verschillende bomen en kleuren. Lengte vanaf de tee is belangrijk, de fairways zijn redelijk breed.”
• “De par-5 holes missen wat lengte.”
• “In heel wat rankings wordt de baan over het hoofd gezien. Onterecht, want de Eindhovensche blijft keer op keer bekoren. Al was het maar om de rust.”

Tussen 2015 en 2017 is uitgebreid gekapt op de baan in Valkenswaard. In 2018 is op de 12de hole de gele, rode en blauwe tee teruggebracht volgens het originele Colt-ontwerp. De linkerbunker (in het verleden door Donald Steel aangelegd) was niet zichtbaar vanaf de tee. Deze bunker ligt nu in een natuurlijke bestaande glooiing zodat hij vanaf alle tees zichtbaar is. Voorts zijn er opnieuw veel bomen rondom de greens en langs de fairways gerooid met als doel een snellere groei in het voorjaar en minder ziektedruk van schimmels. Het rooien heeft ook als doel om oude lanen-structuren te herstellen en doorkijken te maken tussen fairways en vanaf het clubhuisterras het zicht op de holes 1, 9, 10, 11, 16 en 18 te verbeteren.

De club streeft bij alle werkzaamheden naar een bos- en heidebaan conform de principes van architect H.S. Colt met een hardheid van de speeloppervlakken en een rol van de bal zoals op een klassieke links- of heathland-baan. De Eindhovensche, sinds 2017 GEO-gecertificeerd, wil deze kwaliteit bereiken door “duurzaam baanbeheer met minimale bestrijdingsmiddelen en optimaal watergebruik”. De club houdt voorlichtingsbijeenkomsten voor leden om te vertellen wat dit inhoudt: “Dit is noodzakelijk omdat de leden moeten beseffen dat een natuurlijk onderhouden golfbaan, zonder pesticiden, niet te allen tijde in een perfecte conditie zal kunnen zijn; hierdoor hoeft overigens niets aan het spelplezier ingeboet te worden.”

In het najaar van 2018 zijn de fairways doorgezaaid met een gecoate nieuwe variant van droogteresistent gras, zodat er minder beregend hoeft te worden en de fairways droger en harder spelen. Verder is er aandacht voor het versterken van het heidekarakter “zodat het karakter van Eindhovensche meer teruggaat naar de oorsprong: een heidebaan.” Zoals de club zegt: “Het gebied heet niet voor niets Nederheide.” Om een voorbeeld van de heidestimulering te geven: “De gehele rechterzijde van de zesde fairway is afgeschraapt om de heide terug te krijgen. Ook is daar spontaan gaspeldoorn (gorse) gaan groeien, die we proberen uit te breiden want deze plant past in een heidegebied.”

Een ander plan van de Eindhovensche voor de korte termijn: de huidige 5-holes par-3 baan zal uitgebreid worden met twee holes. Op het oefenterrein is eind 2019 voor de EGA (Eindhovensche Golf Academie) een oefengreen met bunkers aangelegd (door architect Jurrian van der Vaart van Infinite Variety Golf Holland).

In mei 2019 heeft de club het gerestaureerde clubhuis uit 1928 heropend. Het is gerestaureerd in de oude stijl, maar op het gebied van duurzaamheid en energiezuinigheid zijn er grote verbeteringen doorgevoerd. De sfeer en symmetrie van het klassieke gebouw zijn bewaard gebleven.

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over de Eindhovensche: “We zijn  trots dat we al meer dan 15 jaar de huisarchitect zijn op de Eindhovensche!”

Lees verder
“Dit was de eerste klant van Infinite Variety Golf Design in Nederland, en we zijn dan ook trots dat we al meer dan 15 jaar de huisarchitect zijn op de Eindhovensche! In die 15 jaar hebben we een lange-termijnplan opgesteld voor de baan waarvan ieder jaar een beetje wordt uitgevoerd. Ondertussen hebben we al veel van de holes gerestaureerd (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 12, 15, 16, 17). Veel focus was er om meer kort gras rond de greens te krijgen, de bunkers terug te brengen in de stijl van Colt, en om op veel plaatsen de heide terug te brengen. Ook is er een 5-holes par-3 baan gebouwd, waarbij er concrete plannen zijn deze naar negen holes uit te breiden. Dit alles is niet ongemerkt gebleven, zowel nationaal als internationaal; in deze periode steeg de Eindhovensche in de gezaghebbende Golf World rankings van Continentaal Europa van de 81ste naar de 27ste plaats, een van de grootste stijgingen in de geschiedenis van deze ranglijst.” – Frank Pont

6 (8) Hilversumsche GC

hilversumsche golfbaan

(1918/1928, H. Burrows, Del C. van Krimpen, Colt, Alison & Morrison, aanpassingen Kyle Phillips, aanpassingen Michiel van der Vaart) – De Hilversumsche heeft de Lage Vuursche en Rosendaelsche ingehaald op de ranglijst, dankzij een veel betere speelkwaliteit in het seizoen (nog niet in de winter) en aanpassingen van de baan onder leiding van architect Michiel van der Vaart.

Lees verder
De stap van de Hilversumsche om architect Michiel van der Vaart in te huren als architect wordt in het algemeen toegejuicht. Van der Vaart heeft volgens de juryleden meer gevoel voor de stijl van de baan dan de andere architecten die op de hoge zandgronden hebben gewerkt:

• “Al het ‘gerommel’ aan de baan van architect Kyle Phillips, voltooid rond 2010, wordt door Michiel van der Vaart momenteel gerepareerd. Nu weer hole 9. En prachtig hoe hole 7 rechts een verschraling heeft gekregen. Bravo! Hilversum schuurt tegen de top 5 aan!”
• “Prachtige baan en de misstappen met minder geslaagde renovaties worden nu hersteld. De keuze voor Van der Vaart als architect resulteert hopelijk in een herstel van de oude feel en look van de baan. De Colt-holes behoren nog steeds tot de beste van Nederland. 4,5 miljoen euro voor het nieuwe clubhuis is echter aan de forse kant, de baan is het belangrijkste!”

Maar de meningen over de Hilversumsche zijn – zoals bij elke editie van de Top 50 – flink verdeeld. De baan in het bos- en heidegebied dat zo kenmerkend is voor het Gooi heeft grote fans maar zelfs zij wijzen altijd ook op de zwakkere elementen van de baan:

• “De baan wordt beduidend beter onderhouden dan een aantal jaren geleden. De Hilversumsche is daarom weer harder, droger, schraler aan het worden – meer een heathland style. Maar de routing blijft een nadeel en mede daarom is de HGC geen top 5-materiaal.”
• “De aanpassingen van de laatste jaren zijn onderdeel van de baan geworden en wat overblijft is een geweldige track. De kwaliteit van de baan wordt misschien wel iets geremd door repetitieve holes en een gefragmenteerde routing.”
• “Ik ben blij met de fast and firm condities die terugkeren, maar ze moeten nog steeds duizenden bomen weghalen. Voor een beter zicht en bredere spelgebieden, zodat de geweldige hoeken van de baan weer tot hun recht komen.”
• “Het onderhoud is vooruitgegaan; de laatste keren dat ik er was speelde de baan extreem fast and firm, Als dit niveau volgehouden wordt, is de kwaliteit van de holes op de Hilversumsche veel hoger dan die van de Lage Vuursche.”
Een ander jurylid is nog iets positiever:
• “Er zijn negatieve aanmerkingen te maken op de routing maar men maakt goed gebruik van wat er is. Ik vind holes 11 tot 18 tot het beste golf van Nederland behoren.”

Maar lang niet iedereen is het daarmee eens:

• “De kwaliteit van de speeloppervlakken is matig tot slecht. En de Dutch Opens hebben de baan onnodig lang gemaakt, hierdoor zijn diverse holes hun karakter kwijtgeraakt. Daarnaast lijken te veel holes op elkaar. Wat mij betreft is De Hoge Kleij Hilversum voorbij gestreefd.”
• “De baan is hier en daar te veel opgerekt om maximale lengte uit het ontwerp te kunnen peuren.” “Speel maar eens van de witte tees, dan moet je geregeld een stuk teruglopen.”

Andere oordelen:

• “Prachtige baan met rijke Colt-historie in volle glorie. Relatief veel par 4’s die vooral uitdagend zijn vanwege de lengte en ook twee lange par 3’s van 200+ meter van wit, dat was wat mij betreft niet nodig geweest. De bunkers van hole 12 en de ‘Pannenkoek’ (hole 14) zijn prachtig.”
• “De Hilversumsche is goed als wedstrijdbaan, minder prettig voor de doorsnee golfer.”
• “Prachtige bosbaan maar soms ook saai.”
• “De Hilversumsche laat op een flink aantal holes zijn tanden zien, maar heeft vriendelijkere holes dan de Rosendaelsche.”
• “De Hilversumsche heeft sterke par 4’s maar sommige greens moeten vernieuwd worden. De oudere banen in Nederland hebben soms nog greens die lang geleden zijn aangelegd. De drainage is slecht en dan zijn modern aangelegde greens de oplossing, zoals de Haagsche heeft gedaan.”

De Hilversumsche, waar begin 2019 een nieuw clubhuis is geopend, speelt al sinds 1918 op de huidige locatie. Het begon daar met negen holes naar een ontwerp van Henry Burrows. De baan werd in 1928 uitgebreid naar 18 holes. Harry Colt ontwerp toen tien holes op het heideterrein (nu de holes 3 t/m 7 en 13 t/m 17). Langzaam maar zeker veranderde de heidebaan in een heide- en bosbaan. De meest voorkomende bomen zijn vliegdennen, eiken en berken.

Het greenkeepersteam onder leiding van Adjan Verploegh heeft met architect Van der Vaart onder meer de zevende hole aangepast. Aan de rechterzijde van de hole is bos gekapt en grond vrijgemaakt voor heidegroei (er heeft herplant plaatsgevonden met inheemse boomsoorten). In het voorjaar van 2019 worden de negende en tiende hole aangepast. Op de negende hole gaat het daarbij vooral om het aanpassen van de afwatering bij de green. Daarnaast is het doel “om de beleving van het tweede deel van de hole te verbeteren”: de fairway wordt naar de voorgreen toe breder, de linker greenside bunker komt in het zicht, de ondulaties worden geleidelijker. De runoffs worden volgens de club spannender. Op de tiende hole wordt vooral ingezet op ondulatie aan de rechterzijde van de hole, het aanbrengen van zandverstuivingen en een flinke uitbreiding van het heidegebied. De afscheiding tussen de hole en de naastgelegen driving range wordt visueel verbeterd. Ook wordt de omgeving rondom de green verschraald en worden “faire runoffs” gecreëerd.

De club zegt bij elke baanaanpassing vier kernwaarden als uitgangspunt in acht nemen: “De Hilversumsche is een heidebaan, de HGC is een Colt-baan, de baan is een championship course en de Hilversumsche is een familieclub.” Het doel is dat golfers van elk niveau plezier kunnen beleven aan een ronde golf op de baan. Het streven is verder een baan waarop de heide een significante rol speelt (zowel visueel als speltechnisch), een open karakter, harde (bumpy) fairways, een “kale” speelbare rough en harde greens (firm).

De sinds 2010 GEO-gecertificeerde club meldt dat in de afgelopen jaren veel aandacht is besteed aan bos- en heidebeheer rond de verschillende greencomplexen zodat de greens veel meer dan voorheen kunnen profiteren van licht en lucht. Verder is er veel energie gestoken in het stimuleren van heide waardoor de Hilversumsche weer meer een heathland course wordt, zoals vroeger, en iets minder een bosbaan. Heide omkleedt nu de oefenvoorzieningen en in toenemende mate de 18 holes van de baan; hier bedraagt het areaal heide circa 4,5 hectare. De club heeft in de afgelopen jaren ook de oefenvoorzieningen aangepast. Er is onder meer een nieuwe putting green en chipping green met bunker aangelegd.

De Hilversumsche verplicht zich in eigen woorden tot chemievrij beheer van de baan en de greenkeepers zijn aan het experimenteren met diverse biologisch verantwoorde opties. “Door meer in te zetten op ‘meten is weten’,” zegt de club, “verwachten wij beter grip te krijgen op de uitdagingen.”

Architecten Gerard Jol en Michiel van der Vaart over de Hilversumsche: “Voor elke baanarchitect is het een grote eer om voor een dergelijke golfclub, met zo’n rijke historie, te mogen werken.”

Lees verder
“Sedert 2013 zijn wij de ‘huisarchitecten’ van Hilversumsche Golf Club. Geopend in 1918 en in 1928 verlengd naar 18 holes door H.S. Colt. De Hilversumsche is 27 keer gastheer geweest van het Dutch Open. Voor elke baanarchitect is het een grote eer om voor een dergelijke golfclub, met zo’n rijke historie, te mogen werken.
Naast aanpassingen aan diverse bunkers en runoffs in de baan hebben we het greenvlak van hole 3 vergroot en deels aangepast. In 2018 hebben we alle oefenelementen vernieuwd, meeliftend op alle activiteiten rond de bouw van het nieuwe clubhuis. Eind 2019 zal het geheel vernieuwde deel van de fairway van hole 9 speelklaar zijn. Een grote verbetering is de heidetuin aan de kop van de parkeerplaats. We hebben het voor elkaar gekregen om het historische vijvertje naast het clubhuis om te vormen naar ruige zandduinen met heide-achtige beplanting. Het moet voor de bezoekers van de Hilversumsche de eerste kennismaking zijn met wat ze te wachten staat, een heidebaan in het bos.” – Gerard Jol en Michiel van der Vaart

7 (6) Rosendaelsche GC

Rosendaelsche Golfbaan

(1910, A.A. Del Court van Krimpen, 1977 uitbreiding Frank Pennink, aanpassingen Donald Steel, Christoph Staedler) – De Rosendaelsche staat stevig in de top 10 maar een plaats in de top 5 zit er voorlopig niet in. Veel juryleden vinden dat de huisarchitect Christoph Staedler geen gevoel heeft voor een ouderwetse ‘English-style’ golfbaan zoals de Rosendaelsche.

Lees verder
Het oordeel van een van de juryleden:

• “Hoe goed ook, de baan is overgewaardeerd. De back nine houdt de front nine niet bij in kwaliteit. De twee nieuwste holes zijn echter wel veelbelovend.”
Ook door de snelweg naast de baan wordt een plaats in de top 5 niet als gerechtvaardigd gezien. Maar er is ook veel lof:
• “Elke hole en elk schot vraagt je volledige aandacht.”
• “Zeker van de backtees een topbaan.”
• “Een baan waar je goed moet spelen om te kunnen scoren, dit is geen baan die snel afgebroken wordt. Rechte lange afslagen zijn vereist.”
• “Ik ben enorme fan van de greencomplexen, bijvoorbeeld 3 en 16. De nieuwe holes passen goed in het geheel maar de baan heeft ook een aantal zwakke holes en de negende past niet bij de rest.”

Sommige juryleden vinden de nieuwe holes op de baan bij Arnhem “prima”:
• “Na de werkzaamheden en de komst van de twee nieuwe Staedler-holes is Rosendael weer helemaal up to date. De nieuwe holes passen goed bij het karakter van de baan. De baan is nauw, maar de bosschoonmaak heeft zijn vruchten afgeworpen (mede dankzij een grote storm die veel bomen heeft gekost). De uitdaging van de baan zit hem in de gevolgen van shortside misses. De greens zijn vaak firm en fast. De baan is compleet in balans en met veel lengte; hole 9 is eigenlijk de enige hole die voor minder goede spelers ‘niet klopt’, door de grote boom voor de ingang van de green. Vanaf de backtees moeten wel relatief veel drivers worden geslagen, een minpunt. Om te scoren op de par 5’s (of de green in twee te halen) is veel risico vereist (15 en 17 zijn uniek en zijn prachtig in de natuurlijke glooiingen verwerkt). De finish van RGC is ijzersterk (13-18) en hole 16 een van de mooiste par 3’s van Europa. Mijns inziens de meest complete en uitdagende bosbaan van Nederland (en toch is de Pan beter).”
• “De nieuwe holes zijn ok, maar zolang de Rosendaelsche de holes niet omgooit en de 18de uitkomt voor het clubhuis, blijf ik de routing een zwak punt vinden. Boeiend is het verder om deze vraag te stellen: wat moet je doen om de top 5 te halen? Het blijft een ‘gevecht’ tussen de Hilversumsche en de Rosendaelsche. Maar de top 3 zullen deze banen nooit halen. Er is op beide clubs al te veel gesleuteld aan het oude baanplan.”

Maar anderen vinden de aanpassingen van architect Staedler aan de baan niet geslaagd:

• “De Rosendaelsche is overrated – de aangestelde Duitse architect heeft geen ervaring met ouderwetse ‘English-style’ golfbanen, en de nieuwe holes laten dit zien. De baan zou in de top-5 van Nederland moeten staan, maar ik zie het niet gebeuren.”
• “De baan is opgeschoven van een oude klassieker naar een moderne klassieker. Beslist goed gedaan maar persoonlijk niet helemaal mijn smaak, zeker de spierwitte bunkers niet.”
Veel juryleden vinden in elk geval de bunkerstijl van architect Christoph Staedler niet passen bij de baan.
• “De bunkering is een grote misser, deze Augusta shaping past niet bij een heidebaan. Het gaat bij bunkers vooral om de plaats waar ze liggen en hun maat, maar bunkers die aantrekkelijk ogen maken een baan beter. En in bepaalde landschappen passen bepaalde bunkers beter dan in andere gebieden. Zo passen de bunkers van de Rosendaelsche helemaal niet in het landschap. Ze zijn misschien ‘gepast’ op een parklandbaan maar niet op de oudste baan van Nederland.”
• “De renovatie van de bunkers is in mijn ogen niet geslaagd, het botst met de klassieke stijl.”

Maar niet iedereen is het daarmee eens:

• “Ik vind de ingrepen die de club heeft gedaan van inzicht en lef getuigen. De ligging aan de snelweg stoort mij niet en de gekozen stijl van de bunkers vind ik persoonlijk mooi en passend. Het hoeven niet altijd retro-Colt of MacKenzie-bunkers te zijn.”

Een enkeling zet de Rosendaelsche hoger dan de Eindhovensche (“Met de nieuwe holes is de Rosendaelsche beter”) maar als alle stemmen geteld zijn eindigt de baan bij Arnhem onder de Eindhovensche Golf. Sommigen vinden de RGC zelfs zwaar overgewaardeerd:

• “Het blijft een chique Nunspeet, met een povere negende hole. Paar (10.000) bomen kappen, dan ligt er iets speciaals.”

Het greenkeepersteam op de Rosendaelsche wordt geleid door Marco Mooren. In 2017 zijn alle bunkers van nieuw zand voorzien, na een tip van playing pro Anne van Dam, die regelmatig van de oefenfaciliteiten gebruik maakt. De club, sinds 2013 GEO-gecertificeerd, meldt verder dat de aandacht na jaren van intensieve innovatie en renovatie nu vooral naar de details uitgaat: “Een toplocatie met een topdesign verdient een goede verzorging. En ook klimaat en de Green Deal zijn kosten waarvoor binnen ons budget ruimte wordt gemaakt.” Voor een goede vochthuishouding onder de greens zal in 2019 verbinding gemaakt worden tussen top- en onderlaag, aldus de Rosendaelsche. “Hierdoor kan bij extreme regen het water sneller afgevoerd worden.”

8 (7) Golfsociëteit De Lage Vuursche

lage vuursche golfbaan

(1999, Kyle Phillips, Robert Trent Jones jr) – Een mix van parkbaan- en bosholes met op 13 holes water in het spel. De Lage Vuursche wordt nog steeds beschouwd als de beste nieuwe baan van Nederland maar heeft wel terrein verloren in de ranglijst van 2019.

Lees verder
Enkele lovende opmerkingen over De Lage Vuursche:

• “Nog steeds de beste moderne baan met een goede routing en goede strategie. Wel is er te veel water in het spel.”
• “Een geweldige lay-out en een echte wedstrijdbaan. Unieke holes zijn voor mij onder meer 2, 7, 14, 15,16 en 18.”
• “Goede routing, mooie omgeving, een van de betere banen qua variëteit in teeschoten en approaches.”
• “Goeie golfholes, je moet jezelf op de baan rondschaken.”
• “Afwisselende holes, een ‘golfers golf course’.”
• “Een echte golfbaan!”
• “Hier kom je niet weg met slecht spel, de afslagen en slagen naar de green moeten goed zijn om een mooie score te maken.”
• “Mooi design, plezierig en uitdagend. Je kunt niet klakkeloos driver slaan.”

Maar sommigen hebben ook lichte kritiek op “DLV”:

• “Het is een prachtige baan, prettig te spelen, maar de hand van de ontwerper is soms te veel zichtbaar. Hij heeft wel erg z’n best gedaan om er iets speciaals van te maken en dat gaat ten koste van een natuurlijk ritme en flow (dat is op Bernardus overigens ook enigszins het geval).”
• “Ik hou erg van Lage Vuursche; de beperking zit ‘m in het kleine terrein. Ik haat de opeengehoopte holes, 15 en 16 zouden nooit aangelegd moeten zijn. De par-3’s vind ik mooi ogen maar niet erg sterke holes.”

En veel juryleden vinden dat het onderhoud achteruit is gegaan:

• “De greens en het onderhoud al jaren een punt van aandacht, hopelijk neemt de club dit serieus.”
• “Het is een prachtige baan, maar de te grote greencomplexen zijn de helft van het jaar ziek. Ook speelt de baan – na regen – al snel drassig!”
• “De afgelopen keren vond ik de verzorging rommeliger dan ik gewend ben. Scherp blijven!”
• “Onderhoud van de greens blijft een issue, dat lijkt recent niet verbeterd. Maar verder is het een heerlijke baan met nauwelijks zwakke holes.”
• “De baan is buiten het seizoen te nat.”
• “Het is jammer dat de greens op deze topbaan niet iets beter zijn.”
• “De kwaliteit is goed maar kan vele malen beter, zeker met de ogenschijnlijk beschikbare budgetten.”

De focus van hoofdgreenkeeper Gert Hardeman en zijn team ligt op duurzaam beheer volgens de Green Deal-afspraken, zo meldt de club. Er zijn in de afgelopen twee jaren geen grote wijzigingen doorgevoerd. In de komende periode wordt de gehele waterhuishouding (zowel drainages als irrigatie) in kaart gebracht. Eventuele baanaanpassingen worden gemaakt op basis van deze inventarisatie.

9 (-) Bernardus Golf

bernardus golfbaan

(2018, Kyle Phillips) – Net als The Dutch destijds komt Bernardus als nieuwe 18-holes baan met stip op de negende plaats binnen. Dat gaat wel ten koste van The Dutch; de baan in Spijk is van plaats 9 naar 10 gezakt.

Lees verder
The Dutch kwam in 2012 binnen op de negende plaats. Bernardus begint zijn leven als golfbaan ook op de negende plaats in de Top 50. Sommige juryleden zetten ‘m al op de zevende plaats, anderen rond de 14de plaats.

In 2020, twee jaar na de opening, zal op Bernardus het KLM Open gespeeld worden, en in 2021 en 2022 opnieuw. Hoe mooi de locatie ook is, en hoe goed de baan ook is aangelegd en wordt onderhouden onder leiding van superintendent Niall Richardson, Bernardus heeft volgens de juryleden zwakke punten en verdient op diverse punten aandacht.

• “Ik hoor veel lof maar vind de baan niet zo goed als anderen hem vinden. Wat ik niet goed vind is dat de fairways direct overgaan in heide, zonder een soort kraag van semirough ertussen. Ik denk ook dat de fairways te smal zijn en te moeilijk voor gemiddelde golfers, maar de tijd zal het leren.”
• “Een goede nieuwe baan maar er zijn ook zwakke punten: de routing en het land. Verschillende holes zijn er een beetje ingepropt en wat ik ook niet sterk vind is de herhaling van twee par-3’s over water en in dezelfde windrichting (acht en 17).”
• “Bernardus is prachtig, ambitieus, glamour. Maar de routing is matig, de holes zijn erg smal en spelen vaak hetzelfde. De afwerking en het onderhoud zijn fantastisch, het concept is lovenswaardig. Maar de ‘botten’ van de baan verdienen geen top-10.”
• “Bernardus is geen top-10 baan, ondanks alle investeringen. Op de routing valt het nodige aan te merken (16 holes in dezelfde richting plus twee par-3’s van dezelfde lengte en in dezelfde richting). En de fairways vind ik smal voor een moderne lange golfbaan (maximaal 34 meter).”

Maar volgens andere juryleden zal Bernardus over enkele jaren nog hoger staan in de top 10:

• “Ik ben zeer enthousiast over Bernardus. Ik zet de baan op plaats 7, achter de klassieke banen. In vergelijking met de andere relatief nieuwe high-end banen in Nederland is Bernardus mijn favoriet. Het onderhoud was al uitstekend toen de baan nog maar net open was. De greens zullen in 2020 perfect zijn en dan niet onderdoen voor de beste van ons land, die van The Dutch. De baan ligt op een prachtige locatie en er is een goeie afwisseling. Bernardus heeft ook een sterke set par-3 holes.”
• “Ondanks de in mijn ogen zwakke hole 13 is dit een baan die ik heel graag weer wil spelen. Ik vermoed wel dat de winnaar van het KLM Open in 2020 met -22 binnenkomt. Opvallend is de dat dreiging die de holes vanaf de tee vormen vriendelijker uitpakt dan je verwacht.”
• “Bernardus gaat echt wel top worden de komende jaren.”
• “Een geweldige nieuwe baan en de par 3’s behoren tot de beste van Nederland. De baan speelt fast and firm, de gedeelde fairways zorgen voor speelopties en er wordt distance control vereist; daardoor een heel strategische baan.”
• “De baan schiet als een komeet naar boven in mijn persoonlijke top 10. In de nabije toekomst, als de baan de nodige maturiteit gekregen heeft, zelfs een eind hoger. Een potentiële Nederlandse nummer één? De traditionalisten zullen wel een veelzeggende grimas trekken.”
• “Een on-Nederlandse baan, de kwaliteit is van het absoluut hoogste niveau. Ik ben met name gecharmeerd van het grasbestand, 100 procent roodzwenk, en dat er slechts op twee hoogtes gemaaid wordt. Aan alle details is gedacht, van baanmeubilair tot luxe schuilhutten/toiletten. De lay-out stijl van Kyle Philips is hier anders dan op de Lage Vuursche maar toch weer herkenbaar. Er zijn wel enkele zwakkere holes die wat op elkaar lijken (4/5 en 15/16).”
• “Goed in de gaten houden. Bernardus is veelbelovend. De ligging is veel beter dan die van andere moderne topbanen zoals The Dutch of The International. Absoluut top-10 potentieel, maar even kijken hoe de kwaliteit zich gaat ontwikkelen.”
• “Geweldige faciliteiten. De baan zal met de jaren zeker stijgen in de ranglijst.”

Goed om te weten als je fan bent van Bernardus: sinds begin 2019 is het mogelijk om te logeren op de baan, er is een lodge met acht tweepersoonskamers. Wie geen zin heeft in golf in de baan of op de oefenholes (“misschien wel de beste van Nederland” volgens een van de juryleden) kan zwemmen in het buitenzwembad van Bernardus of tennissen op een smashcourt. Dan is er ook nog een gym met massageruimtes, sauna’s en een hammam …

10 (9) The Dutch

the dutch golfbaan

(2011, Colin Montgomerie en Ross McMurray/European Tour Design) – The Dutch is door de nieuwe concurrent Bernardus een plaats gezakt maar wint net van De Hoge Kleij en staat net in de top 10. De vraag is of dat bij de volgende Top 50 nog steeds het geval is.

Lees verder
De baan die zich onderscheidt door toponderhoud noemt zichzelf een “inland links golf course”. The Dutch heeft veel weg van banen zoals Carton House in Ierland, een andere baan die door European Tour Design ontworpen. Dit jurylid vat de algemene waardering goed samen:

• “Wedstrijdbaan pur sang, het hele jaar door een geweldige kwaliteit, en het planten van de gorse (gaspeldoorn) heeft de baan meer karakter gegeven omdat de holes nu iets meer afgesloten liggen.”

Maar The Dutch heeft in de ogen van de juryleden ook veel zwakke punten:

• “Greens van absoluut topniveau, de kwaliteit van onderhoud is erg goed, de layout is okay, maar de situering zeer matig.”
• “De best onderhouden baan in Nederland maar een slechte ligging: snelweg, woonwijk en polder.”
• “Goed onderhouden en goede green complexen maar los van die greens en de directe omgeving een heel matige shaping. En een saai stuk land met een ongeïnspireerde routing.”

De baan, van 2016 tot en met 2018 gastheer van het KLM Open, staat nu nog in de top 10 maar het is de vraag of dat bij de volgende Top 50 nog steeds het geval is, getuige deze opmerkingen:

• “De baan is niet in balans.”
• “Het aureool van The Dutch is wat aan het tanen. Men heeft de pracht en praal wel gezien. Het exclusieve is eveneens wat uitgehold. De baan, niet echt bekorend, kan dat niet meteen compenseren.”
• “De baan heeft niet zo’n lekker ritme, het verschil tussen de eerste en tweede negen is te groot. En helaas is de omgeving niet mooi.”
Sommige juryleden zetten The Dutch al ver buiten hun persoonlijke top 10:
• “Mijn algemene indruk is dat sommige nieuwere banen veel te hoog staan vergeleken bij de parels die we al hebben. Dit zeg ik als fan van de natuurlijke banen, gelegen in een prachtige omgeving. Opvallend zijn dan The Dutch en The International. Beiden zijn meestal top onderhouden, maar met name de omgeving verpest het voor mij. Golf is voor mij echter niet alleen onderhoud, maar ook de verscheidenheid in holes, de totale rust in de omgeving en de mooie vergezichten.”
• “De kwaliteit van de baan en de faciliteiten is hoog. Maar het is een compleet andere beleving dan een ronde op de Oude Negen-banen.”
Een ander jurylid vat goed samen dat de omgeving misschien niet aantrekkelijk is maar de baan van hoge kwaliteit is:
• “The Dutch mist weliswaar een aantrekkelijke locatie, sfeer en historie. Maar als speelveld voor het beoefenen van de golfsport staat The Dutch op hoog, eigentijds en competitief niveau. Vanuit dat perspectief is het misschien wel de beste baan in Nederland.”

Anderen over de baan in Spijk:

• “Een superbaan voor de atleten onder de golfers. De strategische opties zijn echter beperkt en er is een disbalans in de lussen: de back nine is lastiger en langer dan de front nine. Wel heeft de baan een geweldige finish.”
• “Een slechte locatie voor een golfbaan, maar de holes vanaf de par-3 achtste zijn goed. Door de kwaliteit van de greencomplexen wint de baan het van The International.”
• “The Dutch is een polderbaan on steroids.”
• “The Dutch is eigenlijk een soort Houtrak on steroids, een opgeblazen polderbaan. The International idem. En daar word je gek van de vliegtuigen en de auto’s op de snelwegen. Zo is golf mijns inziens niet bedoeld.”
• “Leuke baan. Het ontwerp sprankelt niet, maar de eerste negen zijn leuk om te spelen en enkele holes op de tweede negen ook. Kruisende slootjes, smalle fairways met water, extreme greens; iets te veel van het goede. Het onderhoud is altijd fantastisch en het is een succesvol concept. Maar ik ben benieuwd hoe de baan zich ontwikkelt zonder het KLM Open.”

The Dutch meldt dat er hard gewerkt wordt aan de kwaliteit van de holes. In de afgelopen twee jaar is weer een paar kilometer aan drainage aangelegd en alle bunkers zijn gerenoveerd. Elk jaar wordt de gorse (gaspeldoorn) op enkele plaatsen in de baan uitgebreid. Daarnaast wordt op sommige holes de ondulatie aan de randen aangepast. “We willen met kleine verbeteringen de speelbaarheid van de holes en het plezier van spelers vergroten”, zegt het management over de aanpassingen. De baan heeft recent ook veel energie gestoken in het verbeteren van de trainingsfaciliteiten van de Academy die ook toegankelijk zijn voor niet-leden. Er werken meer dan 20 coaches op The Dutch, inclusief fysio’s, een mental coach en een clubfitting coach.

The Dutch is sinds 2016 GEO-gecertificeerd. Het onderhoudsteam wordt sinds kort geleid door superintendent Paul O’Donoghue. De greenkeeping, die stap voor stap overschakelt op elektrische machines, is verhuisd naar een prachtig nieuw onderkomen.

11 (10) GC De Hoge Kleij

hoge kleij golfbaan

(1985, Donald Steel, Frank Pennink, aanpassingen Gerard Jol, aanpassingen Frank Pont) – Lof voor De Hoge Kleij. Volgens sommigen hoort de baan aan de rand van de Utrechtse Heuvelrug in de top 10 thuis, maar De Hoge Kleij heeft de tiende plaats verloren door de komst van Bernardus.

Lees verder
De Hoge Kleij staat sinds 2006 in de top 15 en in de laatste twee ranglijsten in de top 11. Een van de juryleden vat samen wat er in Leusden is gebeurd:

• “De club heeft met de aanpassingen die in 2012 voltooid werden veel progressie geboekt. De baan is nu prachtig hard, droog en schraal. In mijn ogen heeft De Hoge Kleij de potentie om stuivertje te wisselen met de Rosendaelsche.”

Anderen:

• “De Hoge Kleij blijft een mooi verhaal – van een top-30 baan naar een ‘altijd in de top-15 baan’. Het is een goede golfbaan, maar DHK staat vooral zo hoog in de ranglijst omdat hij heel goed gepresenteerd wordt. De baan zal zich blijven ontwikkelen door leiderschap van het bestuur en de baancommissie.”
• “Zeer mooie bosbaan met uitdagende holes. De baan ligt op een grote heuvel maar de hoogteverschillen van wel 30 meter zijn heel subtiel. Alle greens zijn vals plat wat het uitdagend maakt om goed te putten, zeker bij snelle greens. Elk jaar worden en verbeteringen doorgevoerd. Mooie contrasten tussen dicht beboste holes en enkele wat meer open holes.”
• “De baan wordt na de aanpassingen mooi volwassen en het baanbeleid is ook erg prijzenswaardig. De bunkers bedekt met heide zijn een design-element dat niet vaak te zien is in Nederland. De boom op hole 11 snap ik overigens niets van, die is te groot en maakt een loterij van de afslag.”

Een ander vindt De Hoge Kleij een “geweldig ontwerp” maar noemt de bunkers matig: “te veel zand”. En net als bij de Rosendaelsche wordt de snelweg als een zwak punt gezien:

• “Hoge Kleij is een goede maar lawaaiige baan.”
Sommigen benadrukken dat De Hoge Kleij na de renovatie een goede test is geworden:
• “Een mooie bosbaan die de laatste paar jaar een stuk moeilijker is geworden. Is je slag naar de green niet perfect, dan rol je snel van de green en houd je een moelijke chip over.”
• “Het is na de veranderingen aan de greens een moeilijke, uitdagende baan. Op elke tee nadenken wat je gaat doen. Het onderhoud is uitstekend, een echte topbaan!”

Een ander jurylid vindt wel dat De Hoge Kleij sinds de renovatie op sommige plaatsen “oneerlijk is geworden”. De Hoge Kleij hikt tegen de 10 aan maar haalt het net niet. Een van de juryleden legt dit als volgt uit:

• “De baan krijgt veel waardering van topspelers en dat is goed te begrijpen. Er zijn veel lastige holes. Het is echter duidelijk zichtbaar dat er door de jaren heen veel aan de baan is geknutseld. Dat doet afbreuk aan het geheel en maakt dat het ontwerp niet de vanzelfsprekendheid heeft van een echte topbaan.”

De Hoge Kleij, sinds 2018 GEO-gecertificeerd, werkt hard aan de terugkeer van het het heidekarakter dat ooit kenmerkend was voor dit deel van Nederland. Door intensief plaggen, kappen en heidemaaisel te strooien is het heideareaal significant toegenomen. Ook wordt jaarlijks serieus aandacht besteed aan het openmaken van fairways die dreigen dicht te groeien en het creëren van doorkijkjes. “Hoewel de baan niet makkelijk is, is het streven dat ook mindere golfers hun mindere afslag terug kunnen vinden en het spel op een plezierige manier kunnen voortzetten”, zegt de club. “De Hoge Kleij is een baan waar de natuurlijke uitstraling van groot belang is. De baan moet er ruig uitzien, bunkers zijn rafelig, net als de rough. Tegelijkertijd zijn greens, tees en fairways van een hoog niveau.

Wat betreft de moeilijkheid van de baan: door extra tees aan te leggen wil De Hoge Kleij bereiken dat de baan niet alleen maar lang maar vooral ook leuk speelt. Om diezelfde reden worden een aantal steile run-offs bij de greens verzacht. In de omgeving van de recent geonduleerde fairway van hole 16 zullen aanpassingen plaatsvinden waarmee bereikt wordt dat dit deel van de baan langzaam maar zeker weer gaat lijken op het landschap dat hier oorspronkelijk aanwezig was. De fairways zullen na verloop van tijd opgaan in de omgeving die gekenmerkt wordt door kleinere hoogteverschillen.

Tot 1 januari 2019 was Vincent de Vries namens De Ridder de hoofdgreenkeeper van De Hoge Kleij. Hij is opgevolgd door Rob Geurts. Vanaf 1 januari 2020 is Tom Maddison de hoofdgreenkeeper. Hij werkte voorheen op The International.

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over De Hoge Kleij: “De Hoge Kleij is een baan die steeds meer waardering ontvangt van de Nederlandse golfwereld.”

Lees verder
“De Hoge Kleij is een baan die steeds meer waardering ontvangt van de Nederlandse golfwereld. En daar is een goede reden voor. Toen we meer dan tien jaar geleden begonnen met de renovatie was de bunkering visueel niet erg inspirerend en vrij onstrategisch, waren de greenomgevingen moeilijk te maaien en speltechnisch niet erg interessant, was er vrij weinig heide overgebleven en was een aantal holes aan het dichtgroeien. De grondige renovatie bracht de baan veel meer naar zijn oorspronkelijke roots: een meer open heide-/bosbaan, met ruwe Engelse-stijl bunkers en veel kort gras rondom de greens. Tevens werd de baan veel moeilijker voor de betere spelers – de winnende scores op het NK Strokeplay gingen 15 slagen omhoog – terwijl de baan zeer speelbaar bleef voor de gemiddelde speler. De club is verder ambitieus en werkt consequent aan het verder verbeteren van de baan, dus ik verwacht dat de baan steeds meer zal gaan concurreren met de Noordelijke buur, de Hilversumsche … Een van de logische kandidaten om het Dutch Open een keer te houden in de toekomst!” – Frank Pont

12 (11) The International

The International golfbaan

(2013, Bruno Steensels, Ian Woosnam) – Eén plaats verlies voor de baan tussen Schiphol en Amsterdam; Bernardus Golf is langszij geschoven. Er is veel lof voor het ontwerp van The International waarop in 2019 het KLM Open is gespeeld maar er zijn ook kritische geluiden.

Lees verder
Zoals bij elke editie van de Top 50 wordt het ontwerp van The International geprezen:

• “Goede lay-out.”
• “Gewoon een erg goede baan!”
• “Door een paar minder goede holes, met name hole vijf, staat de baan niet in de top 10.”

De baan lag er tijdens het KLM Open van 2019 prachtig bij. Maar het onderhoud voor zo’n goede baan moet volgens veel juryleden structureel verbeterd worden:

• “Op The International viel mij in het najaar van 2018 op hoe nat en kleiig de baan is. Ook de kwaliteit van de greens is bij lange na niet op het niveau van The Dutch en dat mag je misschien gezien de ambitie en positionering van de club wel verwachten.”

Volgens insiders is het team onder leiding van hoofdgreenkeeper Tom Maddison (die begin 2020 naar De Hoge Kleij gaat) eind 2018 al begonnen met een grote inhaalslag:

• “The International is net als The Dutch een geweldige golfbaan. Het onderhoud is de laatste jaren echter onder het niveau van de echte top. Maar daar is aan gewerkt, onder meer vanwege van KLM Open 2019.”
• The International is een werk in uitvoering, er is verbetering in onderhoud. Er wordt veel minder beregend en dat komt de greens en fairways ten goede. Nu zijn er ook ground game opties. In de nieuwe onderhoudsfilosofie wordt gestreefd naar linksachtige speelomstandigheden, onder meer door verbeterde drainage, en dat is een verbetering. Het betekent ook dat ballen eerder gevonden worden. Het is afwachten hoe de geplante gorse (gaspeldoorn) het gaat doen en hoe de baan uit de Dutch Open gaat komen. De holes verleiden de speler tot ijdele keuzes, course management maakt je een winnaar op The International. Tactisch is het een van de meest interessante banen in Nederland, maar hole 5 is een dissonant; de enige zwakke hole van de baan. De optie om voor de green te gaan is niet verleidelijk genoeg.”

Anderen zijn sceptisch over het streven naar linkscondities:

• “Goede routing, goede layout, goede baan. Is gewoon goed. Jammer genoeg niet méér: de baan is te goedkoop aangelegd en ook een periode dusdanig onderhouden. De keuze om een ‘inland links karakter’ te maken is in mijn ogen lach- en zorgwekkend, en geeft aan hoe weinig golfkennis er in de organisatie zit. Een Amerikaans ontwerp voor aerial target golf, met veel water, heuvels, op vette kleigrond. Niets hiervan zegt ‘links’.”
• “The International is een Spaanse resortbaan die een Ierse linksbaan wil zijn.”
• “Als moderne baan is het een goede lay-out met een prima routing. De kwaliteit van de grasmat is uitstekend in de zomer, maar de kleigrond zorgt voor veel problemen als het weer niet fantastisch is.”
• “Veelbelovend, de verschralingen die worden uitgevoerd. Maar het blijft een baan met een ‘linksstatus’ waarvan de grond heel vet en rijk is.”
• “Een goede layout maar de kwaliteit van de fairways valt vaak tegen.”
Iedereen is het eens dat het ontwerp goed is, maar voor sommigen doet de locatie veel afbreuk aan het plezier:
• “Goede aanleg, slechte locatie: Schiphol, woningen, snelwegen en het clubhuis is een vergaderplek geworden – te veel laptops en besprekingen.”

Begin 2019, in de aanloop naar het KLM Open, heeft The International enkele aanpassingen doorgevoerd. Zo is bijvoorbeeld de achterste tee van hole 12 opnieuw geconstrueerd en voor het onderdeel Beat the Pro is een nieuwe tee op 13 gebouwd. Verder is er 2.000 meter nieuwe drainage aangelegd. De baan in Badhoevedorp was in het verleden gastheer van het Deloitte Ladies Open (2013 en 2014) en het Dutch Senior Open (ook 2013 en 2014).

Architect Bruno Steensels over The International: “Ik wou 18 verschillende holes creëren in een meer ‘inland links’ karakter. Daarbij zijn drie verschillende filosofieën gebruikt gebaseerd op ‘strategic’, ‘heroic’ en ‘penal’ design-principes.”

Lees verder
“Sinds 1989 zijn wij (Joan Dudok van Heel en ikzelf) betrokken geweest bij dit project, toen uitgegaan van Schiphol Real Estate, met een uitschrijving van een tender. Later, in 2002, heb ik het contract getekend met de heer Welling, en ben ik persoonlijk betrokken (MasterGolf International) bij het ontwerp en de uitvoering zoals het er nu uitziet.
In 2012 heeft de opdrachtgever Ian Woosnam erbij betrokken als de Brand Name, waarbij Ian Woosnam twee bezoeken heeft uitgevoerd in bijzijn van mijzelf. Alleen de ‘Woosie-bunker’ is daarvan ontstaan, de fairwaybunker langs de waterpartij bij hole 18.

Het terrein is ongeveer 65 hectare groot en bevatte in het midden een zandwinningsput van ongeveer 30 meter diepte welke daarna weer opgevuld is met bouwpuin. Het bestaande maaiveld lag op ongeveer 4 meter NAP en de opgevulde put na vulling op 4 meter hoger dus 0 NAP. Na een extra 550.000m³ grondaanvoer komen we tot het huidige resultaat waarbij de scheiding tussen huidig maaiveld (-4 meter) van de randgebieden en het opgevulde bouwput 4 meter hoger, in het middengebied niet meer herkenbaar is. Het verschil tussen het laagste peil (waterpeil links hole 7 op ongeveer -6,5 NAP) en het hoogste peil (heuvels achter tees hole 11 op ongeveer +7 NAP) betekent een hoogteverschil van ± 13,5 meter.

De eerste lus van negen holes ligt ‘clockwise’ aan de buitenzijde van het terrein, waarbij de tweede lus van negen holes ‘counter clockwise’ is ingeplant in het middengebied, met een clubhuisinplanting welke excentrisch gelegen is in het noordwesten (was verplicht!). De drivingrange heb ik na veel debatteren eruit kunnen trekken en aan de overzijde van de weg kunnen plaatsen, een kwestie van extra ruimte regenereren voor de 18-holes baan.

De opdracht was een baan te creëren voor eigen leden en voor een ‘European Tour Dutch Open’, welke nu ook zes jaar later, in 2019, op deze baan is georganiseerd. Dit was geen sinecure zaak als je weet dat beide groepen erg sterk verschillen. Extra ‘championship tees’ hebben we geïntroduceerd samen met extra grote geonduleerde greens, zeg maar twee greens in één green, zodat aan beide groepen gedacht werd. Vanuit de ‘landing area’s’ zijn alle afstanden van de tees uitgerekend zodat alle landing area’s met hun hazards voor iedere categorie van speler voldaan werd.

Gevoelige ondulaties werden uitgetekend zodat elke hole praktisch solitair wordt bespeeld. Ik wou 18 verschillende holes creëren in een meer ‘inland links’ karakter. Daarbij zijn drie verschillende filosofieën gebruikt gebaseerd op ‘strategic’, ‘heroic’ en ‘penal’ design-principes.

Deze baan is gebouwd met de hoogste specificaties bekend als de ‘USGA Specifications’, samen met het ‘Storm Suwer System’, het systeem dat het hemelwater direct afvoert via opvangputten, gelegen in de depressies, naar de waterpartijen en dit samen met een zandlaag (sand capping) op de fairways. De laatst gehomologeerde hoogwaardige grassen werden gebruikt voor duurzaam beheer en met inbegrip van minder noodzakelijk watergebruik.

Het is een baan die vanaf verscheidene keren spelen pas gewaardeerd zal worden omwille van zijn sterk strategische en uitdagende karakter. Defensief spelen is de boodschap, offensieve spelers zullen van goede huize moeten komen.” – Bruno Steensels

13 (14) Noord-Brabantsche GC Toxandria

Toxandria golfbaan

(1929, Colt, Alison & Morrison, uitbreiding 1937 Morrison/Wim Thunissen, aanpassingen Frank Pont) – “Tox” is een plaats gestegen. Ook al worden de nieuwe holes nog steeds niet erg geslaagd genoemd door de meeste juryleden, toch wordt Toxandria als een pareltje gezien.

Lees verder
Over de nieuwe holes op de klassieke baan in Molenschot is menigeen weinig enthousiast:

• “Er wordt op Toxandria hard gewerkt aan de verbetering van de speelkwaliteit van de baan, de nieuwe holes zijn en blijven echter detonerend.”
• “De twee nieuwe holes 5 en 6 passen totaal niet in het plaatje.”
• “Tox had hole 9 moeten aanpakken, de crossover hole, en niet twee nieuwe holes laten ontwerpen waar veel kritiek op is. Ik vind de baan saai, te veel holes die op elkaar lijken. En hole 18 zou een dogleg moeten hebben opdat het schot naar de green vanaf het terras is te zien.”

Toch ziet men de oude baan nabij Breda als een pareltje dat in de vorige Top 50 een beetje ondergewaardeerd werd. Het oordeel van enkele juryleden:

• “Prachtige, lastige par-3’s.”
• “De renovaties zorgen hier en daar voor optische stijlbreuken met het verleden maar voortschrijdend inzicht maakt dat hier aan wordt gewerkt. Langzaam maar zeker zoals dat gaat met oude banen. Bomenkap zal de speelbaarheid doen verbeteren, met name op de greens.”
• “Zo veel klassieke heidebaanholes maken Toxandria veel beter dan veel van de nieuwe banen. Maar het beste zou zijn een restauratie gebaseerd op het oorspronkelijke ontwerp van John Morrison.”

Een van de juryleden weet hier meer over:

• “Prachtige ouderwetse golfbaan. Het tempo van je leven gaat een tandje omlaag als je uit de auto stapt. Een grootschalig masterplan wordt voorbereid, in de komende jaren zal ook Tox beter gaan worden.”

Anderen over de sinds 2011 GEO-gecertificeerde baan van de “Noord-Brabantsche Golfclub Toxandria” waar het onderhoud in handen was van Sjaak Pelkmans en nu van Peter Wouters:

• “Tox beschikt als klassieke baan over natuurlijke allure en historie. De baan heeft goeie par 3’s. Het is de minste van de oude bosbanen, maar desondanks een groot plezier om te spelen. De ingevoegde hole 5 en 6 zijn in mijn ogen minder storend dan veel puristen beweren.”
• “Een klassieker in de bossen.”
• “Wordt steeds beter.”
• “Ondergewaardeerd.”
• “Leuke korte bosbaan die nooit verveelt.”
• “Ouderwets, mist wat lengte maar de baan heeft een topsfeer en -ligging.”
• “Deze prachtige oude bosbaan hoort in de top 10.”

Maar er wordt ook op de zwakkere punten gewezen:

• “Toxandria heeft de aansluiting verloren, de andere klassiekers zijn allemaal beter en ook nieuwere banen hebben Tox ingehaald. De kwaliteit kan beter, enkel tijdens het jaarlijkse jeugdtoernooi is het goed.”

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over Toxandria: “Uitgangspunt is om de baan dichter bij het oorspronkelijke ontwerp van een heide-/bosbaan terug te brengen.”

Lees verder
“Wederom een club waar we als Infinite Variety Golf Design al bijna 15 jaar jaar mee samenwerken. Op dit moment is de club aan het onderzoeken of we een plan voor de lange termijn kunnen maken waar Toxandria de komende twee decennia op kan varen. Uitgangspunt daarbij is om de baan dichter bij het oorspronkelijke ontwerp van een heide-/bosbaan terug te brengen, de bunkers iets meer in de historische Colt-/Morrison-stijl terug te brengen en meer kortgeschoren gras rond de greens terug te brengen.” – Frank Pont

14 (12) Golfbaan de Swinkelsche

Swinkelsche golfbaan

(2013, Frank Pont) – Bij een enkeling staat De Swinkelsche in de top 10, maar de baan in het Noord-Brabantse Someren is gepasseerd door een andere Brabantse nieuweling (Bernardus) en door een “oudje” (Toxandria).

Lees verder
Enthousiaste oordelen over de baan met brede fairways en grote greens met flinke glooiingen zijn er genoeg:

• “De Noord-Brabantse golfers boffen. Met de Swinkelsche en broer Stippelberg [op de 16de plaats in de Top 50] heeft men op nauwelijks 25 km twee toppertjes die samen met de ‘oude’ Eindhovensche en ‘nieuwe’ Bernardus Noord-Brabant tot dé golfprovincie van Nederland kronen.”

De Swinkelsche ligt aan de Strabrechtse Heide, het grootste heidegebied van Nederland. Wat betreft het onderhoud bepalen de gebroeders Swinkels in samenwerking met het greenkeepersteam de gang van zaken. De meeste juryleden beoordelen de heidebaan met bos en water als eentje die tegen de top 10 aanschurkt.

• “Het is een brutaal ontwerp van Pont; sommige holes zijn misschien iets te brutaal? De wijde fairways zorgen voor opties en het onderhoud is ok. Dit is misschien wel de baan met de beste prijs-kwaliteit in Nederland.”
• “De baan heeft enkele gekke holes maar enkele zijn heel cool.”
• “Het is een bijzondere baan. Er zijn wel degelijk mooie holes maar er zijn bijna evenveel zwakke.”
• “Geen top-10 baan want daarvoor is de Swinkelsche te veel een ‘mixed bag’. Sommige holes zijn niet helemaal uit de verf gekomen. Maar het is een strategisch interessante baan met ook leuke quirky holes.”

Variatie is er genoeg op De Swinkelsche, een mix van een modern en klassiek ontwerp met veel strategische holes. Dat wil zeggen, in de woorden van De Swinkelsche:

“Brede fairways zorgen ervoor dat minder goede golfers altijd een weg naar de green kunnen vinden, hoewel die soms lang is, terwijl de ervaren golfer keer op keer wordt uitgedaagd om te kiezen tussen de lange maar veilige weg naar de hole of de korte maar riskante weg.”

Er zijn lange en korte holes en holes in alle windrichtingen. En onorthodoxe holes zoals de 18de. De meeste juryleden vinden de slothole een over-the-top par 5:

• “Ik heb gemengde gevoelens bij de Swinkelsche. De verhoogde green van hole 6 is zelfs met een wedge bijna niet aan te spelen en 18 vind ik geen goede slothole.”

Anderen zijn juist fan van hole 18:

• “De Swinkelsche is een mooi design van Frank Pont, met een mooie variatie in holes die allemaal strategisch zijn. De kwaliteit is ook goed en de holes die er voor mij echt uitspringen zijn 7 en 18.”
Een jurylid met kritische kanttekeningen:
• “Ambitieus en prettig om te spelen. Maar het ontwerp mist samenhang. De baan is tamelijk eclectisch en de architect is doorgeschoten in zijn wens er iets bijzonders van te maken. Enkele zwakke holes (8, 14, 18).”

Weer een ander jurylid vat de originaliteit en “moeilijkheid” op een andere manier samen:

• “De Swinkelsche is een toegankelijk golfbaan, geplaagd door wat schoonheidsfoutjes in het ontwerp en aanleg. De baan is speelbaar voor iedereen, alleen goede spelers klagen dat het zo moeilijk is. Je moet beter golfen om goed te spelen hier, ‘domme’ spelers vallen door de mand. Graag zou ik een stukje inzet van de baan zien om zich te ontwikkelen in komende jaren.”

Andere oordelen:

• “De Swinkelsche is net als Stippelberg een natuurlijke inland links.”
• “Goede layout en mooie bunkers.”
• “Goede layout en een baan voor de toekomst, goede afslagen zijn vereist.”
• “Originele en boeiende layout.”

De Swinkelsche heeft naast de 18-holes baan ook een 9-holes par-3 baan.

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over de Swinkelsche: “Een baan die in tegenstelling tot sommige andere moderne banen in Nederland heel uitdagend is voor de beste spelers maar daarnaast ook heel speelbaar is voor de gemiddelde spelers.”

Lees verder
“Een project waarbij we bijna tien jaar met de voorbereiding bezig zijn geweest, wat betekende dat we de tijd hadden het ontwerp heel erg goed te kunnen doordenken en uitwerken. Ook een project waarbij de ‘sky the limit’ was omdat er genoeg budget was, de gebroeders Swinkels me heel veel vrijheid gaven, de ondergrond (zand) perfect was, we holes door de bossen mochten routen en er ongelofelijk veel ruimte was. Het resultaat is een gevarieerde baan met een top-routing, die in tegenstelling tot sommige andere moderne banen in Nederland heel uitdagend is voor de beste spelers maar daarnaast ook heel speelbaar is voor de gemiddelde spelers. Maar vooral zijn we heel trots dat de baan door Darius Oliver, een van de top raters van de wereld die ook voor de Confidential Guide-boeken van Tom Doak werkt, als enige baan in Nederland tot een van de 100 beste moderne banen in de wereld werd verkozen in zijn prachtige boek Planet Golf-Modern Masterpieces.” – Frank Pont

15 (15) GC Heelsum, GCAirborne-Sandr holes

heelsum golfbaan

(2004, Hans Hertzberger, aanpassingen Frank Pont, Steve Marnoch) – De club is er sinds de aanleg in 2004 in geslaagd om van een saaie baan een goede baan te maken. De Heelsumse stond nog niet zo lang geleden rond de 30ste plaats maar staat in de nieuwe Top 50 opnieuw op plaats 15.

Lees verder
Door aanpassingen van de architecten Frank Pont en later Steve Marnoch is de Heelsumse langzaam maar zeker meer gaan lijken op een klassieke heidebaan zoals je die in Schotland en Engeland aantreft. Landschap en golfbaan lopen vloeiend in elkaar over met als kenmerk ruige bunkers en droogdalen uit de laatste ijstijd. De woeste, arme gronden speelden een rol in de geschiedenis tijdens de luchtlandingsoperaties van Market Garden in 1944. Enkele beoordelingen van de golfbaan in de Veluwezoom nabij Arnhem:

• “Heelsum is een ruige moderne inland links met gave design-elementen en ruige bunkers met begroeide randen. De natuurlijke droogdalen uit de ijstijd vormen originele en goede waste areas. Deze zijn niet zo gepolijst als bijvoorbeeld op de Goyer. Dit zorgt ook voor een scala aan strategische opties van de tee, met meerdere lijnen en onderbroken fairways waarmee rekening moet worden gehouden. De baan moet wel nog wat volwassener worden.”
• “Het is knap hoe hier van iets saais iets heel moois is gemaakt. De holes voelen wel geforceerd hier en daar, en 27 holes zouden er 18 mogen zijn, maar de club mag trots zijn op de visie.”
• “Ik ben verliefd op de omgeving, de geschiedenis, de geslaagde restauraties. Het is wel jammer dat je veel moet lopen tussen de holes. Dat is een minpuntje maar doet geen afbreuk aan de vele prachtige holes.”
• “Een prima natuurlijke baan op een zandondergrond.”
• “Bij goed onderhoud een hele goeie eerlijke inland links baan.”
• “Goede baan maar moet nog steeds groeien.”

Wat ook voor Heelsum pleit wordt samengevat door een van de juryleden:

• “De sfeer is leuk en de baan is goed te doen voor alle golfers. Het is een moeilijke baan maar dat maakt het ook juist leuk.”

De sinds 2013 GEO-gecertificeerde club wordt onderhouden door De Enk Golf & Groen, onder leiding van Jeroen Brouwer de Koning. (In de top 15 staan in totaal twee banen die het onderhoud uitbesteden: De Hoge Kleij en Heelsum.)

Het greenkeepingteam heeft in de afgelopen jaren bij alle 110 bunkers de randen vernieuwd. Ook zijn alle bunkers voorzien van nieuw zand. Dat heeft volgens de club geleid “tot een aanzienlijke verbetering van de speelbaarheid van de bunkers, het zand is steviger en daardoor is er maar heel weinig sprake van een geplugde bal.” Bij de aanleg van de baan was afgesproken dat er lokaal zand gebruikt moest worden maar dat zand was divers van samenstelling en bevatte veel stenen.

Op hole Sandr 7 zijn twee potbunkers aangelegd waarbij de randen zijn opgebouwd met kunstgras zoden. Op een aantal zandheuvels heeft de club nieuwe heidepollen aangebracht. Die zijn geschonken door Natuurmonumenten waarmee de club samenwerkt. “De volwassen heidepollen geven meteen een aanblik alsof het er al jaren ligt.” De club heeft verder ook de entree en voorgreen van Sandr 9 aangepast. Je kon de green eigenlijk alleen hoog aanspelen vanwege de hoge bobbels en diepe kuil bij de entree. Die bobbels zijn verlaagd en de kuil ondieper gemaakt. De bunker aan de linkerkant is verlegd en aangepast en beter zichtbaar. Op advies van baanarchitect Steve Marnoch is ook een aantal bomen gekapt of verplaatst, met name op de holes in de omgeving van het clubhuis. Dit geeft de baan nog meer het karakter van een heidebaan.

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over Heelsum: Ten eerste kwamen we met het idee om de bunkers ruw te maken, en de voormalige droogdalen tot sandy waste areas om te bouwen.”

Lees verder
“Ik was betrokken bij de eerste fase van de renovatie van deze Steel-/Hertzberger-baan, waarbij we een aantal grote beleidsveranderingen hebben gemaakt. Ten eerste kwamen we met het idee om de bunkers ruw te maken, en de voormalige droogdalen tot sandy waste areas om te bouwen. Ten tweede hebben we de routing van een aantal van de holes zo veranderd dat de looproutes aanzienlijk verbeterd werden, er minder gevaar was en de holes leuker speelden. En als laatste zijn we begonnen met het gevarieerder maken van de greenomgevingen en ze korter te maaien.” – Frank Pont

16 (13) GC Stippelberg

Golfbaan Stippelberg
Golfbaan Stippelberg

(2011, Spogard & Van der Vaart) – Golfbaan Stippelberg is een paar plaatsen gezakt en dat komt vooral omdat de kwaliteit en het onderhoud in de afgelopen jaren niet meer zo goed was als in de beginjaren.

Lees verder
Enkele beoordelingen van de baan die zichzelf neerzet als “inland links course”:

• “Fraaie layout en situering maar erg slordig onderhouden, vermoedelijk als gevolg van gebrek aan budget. Dat moet zo niet doorgaan want dan daalt de baan verder in de ranglijst.”
• “Ik speel de baan graag ook al is het onderhoud zeer matig geworden. Hole 10 is spectaculair maar met net even te veel bunkers en waste areas. Op de tweede negen zitten de holes erg dicht op elkaar.”
• “Ooit fantastisch ambitieus, op jacht naar grotere toernooien, nu door de droogte en minder goed onderhoud aan bunkers en greenomgevingen zie je de zwaktes. De shaping rond de tees is super, maar de moeilijkheid van de baan zorgt voor problemen. Afbrokkelende randen en verdroogde runoffs zorgen voor veel slechte liggingen, de matige shaping rond de greens zorgt voor meer agronomische problemen.”
• “In potentie is deze baan beter dan de 16de plek maar het onderhoud is zeer matig. Dit heeft wellicht mede met de financiële problemen van Stippelberg te maken. Persoonlijk zou ik het vreemd vinden als de gemeente de baan de hand boven het hoofd blijft houden, dat is unfair ten opzichte van drie ondernemers in de regio met een eigen golfbaan (Swinkelsche, Haviksoord, Het Woold).”

Kortom, veel potentie maar op dit moment scoort Stippelberg niet hoog:

• “Zeer sterk en aantrekkelijk ontwerp. Met een goed ontwikkelingsplan voor de heide en de overige begroeiing en met onderhoud op aanzienlijk hoger niveau dan nu het geval is, een kandidaat voor de top 5 in ons land.”
• “Eeuwig zonde als deze baan verder wegzakt. Het ontwerp is minstens zo goed zo niet beter als van Bernardus. De green- en bunkercomplexen, ontworpen door de Deen Philip Spogard, zijn uitstekend. De baan is wel lastig voor minder goede spelers. Van mij mogen minder goede banen kopje onder gaan, om deze topper te kunnen behouden.”

Andere oordelen:

• “Leuke baan om te spelen maar vaak iets mindere condities van de greens en fairways.”
• “Net als Heelsum is Stippelberg een goede inland links, maar de greens zijn op sommige holes wat sterk geonduleerd.”
• “Mooie baan maar een beetje gekunsteld.”

De sinds 2013 GEO-gecertificeerde baan dankt zijn naam mede aan de oude stuifduinen (“stippels”) die ook op de golfbaan zijn aangebracht. Het onderhoud wordt gedaan door De Enk Golf & Groen onder leiding van hoofdgreenkeeper William Boogaarts. Op het 90 hectare grote complex is naast de 18-holes golfbaan ook een 9-holes par-3/-4 baan te vinden.

Architect Michiel van der Vaart over Golfbaan Stippelberg: “De Stippelberg is een project waar alles samen kwam.”

Lees verder
“De Stippelberg is een project waar alles samen kwam. Het project is door Gerard Jol, Philip Spogard en mijzelf als een drieluik ontstaan. Gerard was in de voorstadia betrokken, Philip heeft veel gedetailleerd en ik nam de uitvoering op me. We wilden een echte members course bouwen. Een baan waar je als lid weet waar de bultjes en kuiltjes zijn en die je kunnen helpen een betere score op de kaart te zetten. De golfholes zijn dusdanig ontworpen dat je alle clubs in je tas nodig hebt en zowel een fade als een draw moet kunnen slaan. De baan is gebouwd op perfecte zandgrond. Het resultaat is heide-ontwikkeling, spannende hoogteverschillen en zacht golfende fairways gelegen langs een groot meer en rust. Kortom, alle facetten voor een absolute topbaan. Die internationale erkenning kregen we dan ook in 2011 met de ‘Development of the year 2011’ award van een Amerikaans magazine. Als er een project is waarmee ik zou willen trouwen dan is het wel de Stippelberg … Mijn favoriete hole is de par-4 5de: een haast onmogelijke par 4 die de mannen van de jongens doet scheiden.” – Michiel van der Vaart

17 (20) Het Rijk van Nunspeet, Noord/Oost holes

Nunspeet golfbaan

(1987, Paul Rolin, Alan Rijks) – Er zijn de afgelopen jaren veel bomen gekapt op de Nunspeetse en de baan wordt daar veel ruimer en beter door. Maar er moet nog veel meer gekapt worden om van het fraaie terrein een echte topper onder de golfbanen te maken.

Lees verder
Hoe geliefd ook bij het grote publiek door de fraaie, glooiende en bosrijke locatie op de Veluwe, in de ogen van deskundigen is de 27-holes baan te compact en smal. Nunspeet verliest daarnaast een beetje zijn goede naam op het gebied van onderhoud. Het oordeel van enkele juryleden:

• “Door veel bomenkap is de baan eindelijk plezieriger om te spelen. Maar het baanonderhoud is matig geworden.”
• “Voor zover ik weet is Nunspeet nog steeds de smalste baan van Nederland.”
• “Een mooie baan maar te nauw om strategisch interessant te zijn.”
• “Grote potentie maar nu te smal.”
• “Niet mijn ding, claustrofobie gecombineerd met een slecht ontwerp. Het blijft wel een mooi terrein en landschap om af en toe te golfen.”
• “Nunspeet is teleurstellend als je bedenkt wat voor golfbaan gecreëerd had kunnen worden op dit mooie terrein.”

Het voorlopige snoeiwerk op Nunspeet wordt echter beloond met een stijging in de top 50. Een van de juryleden noemt het sinds 2017 GEO-gecertificeerde golfterrein met vijvertjes, zandverstuivingen en vliegdennen “de best value for money baan en prima onderhouden.” Maar anderen zijn daar kritischer over:

• “Het onderhoud wordt minder.”
• “De kwaliteit van het onderhoud is redelijk maar niet geweldig.”
• “De ligging van Nunspeet is mooi en er is potentie om de baan harder, droger en schraler te onderhouden.”
• “Een goede ligging, maar de Noord-lus heeft wat zwakke holes.”
• “De baan is nog steeds overgewaardeerd.”

Het onderhoud wordt aangestuurd door hoofdgreenkeeper Eric Metselaar.

Architect Alan Rijks over Het Rijk van Nunspeet: “Een prachtige locatie op de Veluwe.”

Lees verder
“Een prachtige locatie op de Veluwe. In eerste instantie heb ik samen met golfbaanarchitect baron Paul Rolin een 18-holes ontwerp gemaakt dat erg ruim was opgezet. Door de initiatiefnemer, de heer W. Smit, werd toch gekozen voor een 27-holes concept. De moeilijkheid was toen om drie startpunten en drie finishing greens bij het clubhuis te creëren met daarbij een drivingrange en een par-3 oefenbaan met daarbij ook nog een parkeerplaats voor 200 auto’s.
Het terrein bestaat uit glooiende zandheuvels en heel veel dennenbomen. Toen we de golfbaan gingen uitzetten – in die tijd bestonden mobiele telefoons nog helemaal niet – zijn we elkaar geregeld kwijtgeraakt in het terrein. Bij het ontwerp is zo veel mogelijk gebruik gemaakt van de hoogteverschillen, met name de liggingen van een paar hele hoge tees zijn uitdagend te noemen. Om een golfbaan een mooi karakter te geven moet je één hole extra aandacht geven, en dat hebben we gedaan met Noord 6; daar moeten de spelers over een oude zandverstuiving slaan. Velen weten inmiddels waar deze ligt en hoe je eruit moet slaan.
De dubbelgreen van Noord en Oost 9 is een hele grote green, sommige spelers hebben hier de putt van hun golfcarrière gemaakt. De mooiste slothole voor het clubhuis is Zuid 9, met een lange vijver (beregeningsvijver) die met de hole meeloopt langs de rechterzijde van de fairway.
Het Rijk Golfbanen uit Groesbeek heeft in 2003 de golfbaan overgenomen. Het bosbestand van Het Rijk van Nunspeet wordt elk jaar gerenoveerd; er wordt dan gekeken naar de breedte van de fairways en naar de bunkers. Liggen deze nog op de juiste plaats en of moeten deze verplaatst worden? Gelukkig kan dit bijna geruisloos worden gedaan omdat men negen holes kan sluiten voor de renovatie in de wintermaanden.
Ook de renovatie van het clubhuis heeft de kwaliteit van Het Rijk van Nunspeet omhoog gebracht; het overall concept geeft meer golfplezier. Vooral wanneer de hei bloeit zou ik er zeker spelen. Bij Leadingcourses wordt deze baan erg hoog gewaardeerd. Het Rijk van Nunspeet staat bekend om zijn goede en snelle greens; hier kun je eens voelen hoe professionals het beleven op de tour.
Baron Paul Rolin heeft mij 32 jaar geleden op deze locatie geleerd hoe je golfbanen moet ontwerpen en aanleggen.” – Alan Rijks

18 (26) Golfbaan De Texelse

texelse

(1997 Alan Rijks, tweede negen 2014) – Een flinke sprong in de Top 50 voor de Texelse die sinds 2014 18 holes telt. De nieuwe negen holes worden hoog gewaardeerd en de baan wordt alleen maar beter nu de eerste negen onder handen worden genomen zodat er minder verschil is met de nieuwe holes.

Lees verder
Het is geen echte linksbaan maar de Texelse speelt en oogt steeds meer als een echte links. De tweede negen zijn in artificiële duinen aangelegd, de oude negen zijn vlakker maar hebben ook een linksy karakter. Enkele juryleden aan het woord:

• “De Texelse is erg aantrekkelijk en aansprekend. Het verschil tussen oude en nieuwe holes is groot en hier en daar is er wat gebrek aan subtiliteit in het ontwerp. Maar het is zonder meer één van de fijnere plekken voor een ronde golf in Nederland.”
• “De baan is beduidend verbeterd sinds de uitbreiding naar 18 holes in 2014. De upgrade van de eerste negen is veelbelovend.”
• “Jammer van de eerste negen maar toch een enorm leuk.
• “Een experience.”
• “De rit naar Texel waard, zeker voor de tweede negen. Dit is het beste ontwerp van Alan Rijks tot nu toe.”
• “Ik was in het begin wat sceptisch door het grote verschil tussen de eerste en tweede negen. Maar ik ga steeds meer genieten van de tweede negen. Deze baan zou nog beter moeten worden onderhouden, dan kan zij nog hoger stijgen.”

De Texelse is gelegen aan de rand van een duinreep die de baan en vakantiepark De Krim scheiden van de Noordzee. Op de oude negen is het duinlandschap duidelijk herkenbaar: wuivend helmgras, open zand heuvels en laag struweel. De nieuwe negen holes zijn aangelegd op voormalige landbouwgrond.

Het onderhoud op Texel wordt geleid door Hans Witte. De club is sinds 2017 GEO-gecertificeerd. De baan is met de gemeente in gesprek over een aantal (logistieke) aanpassingen in de komende jaren, bijvoorbeeld het omleggen van de toegangsweg, het verlengen van de drivingrange, aanpassingen van hole 1 en 7, het vervangen van de rangehekken door artificiële duinen, het creëren van duinen tussen hole 2 en 3, het verplaatsen van twee holes in de par-3 baan, de bouw van een nieuw clubhuis op een andere plaats en het creëren van extra waterberging (4500 m3) waar tevens 1100 zonnepanelen komen.

Architect Alan Rijks over de Texelse: “Elke golfbaanarchitect wil uiteindelijk wel eens een ‘links course‘ ontwerpen of aanleggen.”

Lees verder
“Elke golfbaanarchitect wil uiteindelijk wel eens een ‘links course’ ontwerpen of aanleggen. Liefst natuurlijk in een bestaand duinlandschap. Maar in het geval van Texel was het terrein vlak, het was een bestaand bollenveld en met weilanden waar de koeien stonden te grazen.

De eerste aanzet voor deze links course (negen holes, 1997) is gedaan door de heer Warnaar. De huidige eigenaar, de heer Groothuis, heeft de links course (2014) naar 18 holes gebracht. Door zijn inbreng met een extra partij grond van 140.000 m3 en met de grond uit vijvers konden we met 190.000 m3 een geaccentueerd terrein ontwerpen.

Het geheim van een dergelijke golfbaan ligt hem in de verschillende glooiingen van het terrein en dat men het gevoel heeft tussen de duinenelementen te spelen.

De holes 10 tot en met 18 zijn iets anders neergelegd dan bij gebruikelijk golfbanen. Er zijn namelijk drie par-3 holes, drie par-4 en drie par-5 holes; veel golfspelers realiseren zich dat pas na de ronde.

Ook de hoogteverschillen zijn beduidend groter op de holes 10 t/m 18 dan op de eerste negen holes. Door een mogelijke renovatie van o.a. de eerste negen holes kunnen we de links course helemaal als een echte links gaan beschouwen. De huidige drivingrange komt in een duinlandschap te liggen en de eerste negen holes worden op sommige plaatsen tussen de holes opgehoogd om meer in de sfeer van de tweede negen holes te komen. Het clubhuis wordt centraal gesitueerd en daar heeft men straks zicht op de negende en 18de hole; het belooft een sfeervol houten gebouw te worden.

Het links course ontwerp vergt een andere opzet dan je normaal gewend bent, alles mag namelijk veel hoger en breder worden ontworpen. Wanneer dat klaar is en je begint aan de aanleg, gaat de natuur (wind) je ook helpen. Zo zijn er heuvels ontstaan die eigenlijk niet op het ontwerp zijn terug te vinden, en dat maakt de golfbaan zo speciaal. De golfbaan is door heel weinig mensen aangelegd, je moet namelijk machinisten hebben die niet traditioneel denken, grof kunnen werken en soms gebieden niet netjes afwerken. Dat laatste doet vooral de wind, die blaast dan de juiste heuvels in een vorm die wij mensen bijna niet kunnen maken.

Dan worden de holes in de rough zones voorzien van helmgras om verstuiving van het zand tegen te gaan. Na de inzaai van de juiste grassoorten is het wachten op de opening van de course.

Een bijzonder element kan men terugvinden op de 18de hole waar een grote bunker ligt met houten wanden. Bij de afslag moet men het vertrouwen hebben om er niet in te slaan. Het is een bunker die veel van vorm verandert door de verschillende windrichtingen. Men zal op de Texelse niet veel bunkers tegenkomen, de wind bepaalt op de speeldag hoe de baan zich presenteert, makkelijk of relatief moeilijk. Het geeft de speler tot nadenken met een aparte beleving wanner het er niet- of wel waait.

De Texelse wordt door veel spelers gezien als een echte links course die met de Kennemer, Noordwijkse, Haagsche en Domburg te vergelijken is, en daar zijn we trots op als team dat deze baan heeft gecreëerd.

Voor de beregening hebben we een depot gebouwd achter de 12de hole; daar is een bassin met opgevangen regenwater voor de zomer. Om verdamping tegen te gaan zijn er zonnecellen geplaatst waarbij de energie wordt teruggegeven aan o.a. de onderhoudsmachines van de golfbaan. Voor sommige golfbanen een geweldig idee om duurzaam om te gaan met het water en het onderhoud te plegen met minder lawaai dan met traditionele machines.” – Alan Rijks

19 (24) Drentse GC De Gelpenberg

gelpenberg golfbaan

(1972, Frank Pennink, uitbreiding 1992 Donald Steel, aanpassingen Frank Pont) – De waardering voor De Gelpenberg, in de periode 2008 tot en met 2012 gerenoveerd, is toegenomen. Een sprong omhoog voor de oudste baan van Drenthe.

Lees verder
De Gelpenberg ligt in een Drents landschap met bos en heide. Enkele juryleden over de Drentse baan net buiten Aalden:

• “Dit is een van de betere banen van Nederland, een mooie mix van moeilijke en makkelijke holes.”
• “Als je niet dichtbij woont, de rit ernaartoe is de moeite waard. De baan is ondergewaardeerd.”
• “Al jaren staat deze baan te ver van de top in de lijst. Het is een goede golfbaan, de renovatie is geslaagd en er zijn meer plannen om te verfijnen. In de Randstad was deze baan een van de beste geweest. Dat verfijnen moet overigens snel en goed gebeuren, het ontwerp moet goed gepresenteerd worden.”
• “Een prima, natuurlijke baan.”

Volgens sommige juryleden hoort de Gelpenberg in de top 15.

• “Het is echt een goede test voor golfers van alle niveaus.”
• “Het is een geweldige baan, goed speelbaar voor hoge en lage handicappers.”
• “Er is een verschil in kwaliteit tussen de oude en nieuwe holes, maar de oude heideholes rechtvaardigen de lange rit die sommigen moeten maken. Gaat dat zien!”
• “De oude negen holes blijven uitzonderlijk mooi!”
• “Prachtige Pennink-holes en goed aangepakt door Frank Pont. Er zit wel veel verschil tussen de nieuwe en oude bos-/heideholes, maar ook de nieuwe holes zijn plezierig en afwisselend. De bunker op 18 is mijns inziens een van de gaafste van Nederland nu de hole perfect gebruik maakt van deze natuurlijke zandverstuiving waarachter een hoger gelegen greencomplex ligt. Vanaf de glooiende fairway is optisch weinig landingsruimte daarachter, maar dit valt eigenlijk reuze mee.”

Bij de renovatie van de baan onder leiding van architect Frank Pont is gepoogd om de verschillen tussen de oude en de nieuwe holes kleiner te maken. De oude holes zijn aangelegd in een glooiend bos- en heidelandschap, de nieuwe op vlakke afgegraven akkerbouwgrond.

Het onderhoudsteam staat onder leiding van Remko Liezen. De ploeg op De Gelpenberg probeert de grond van de nieuwe holes te verschralen, onder meer door jaar in jaar uit een kudde schapen op deze rijke grond te laten grazen. De hoeveelheid heide neemt daardoor toe en de rough ziet er elk jaar mooier uit. De komende jaren richt de club zich op het verhelpen van twee natte plekken die veroorzaakt worden door een storende laag, want, zoals De Gelpenberg zegt: “Een mooie droge baan is de helft van je succes.”

In 2017 heeft De Gelpenberg het GEO-certificaat gehaald. Net als veel andere banen heeft de club bomen gekapt rond de greens en tees, voor meer licht en lucht en ter voorkoming van schimmels. De hei en de biodiversiteit wordt door verschillende maatregelen aangemoedigd. Door de oude beregeningsinstallatie in de komende jaren te vernieuwen verwacht de baan 40 procent waterreductie te kunnen bereiken. Na de renovatie is wilde peen in de rough ingezaaid om een natuurlijke manier te vinden om engerlingen te bestrijden.

Recent is het clubhuis gerenoveerd en drie jaar geleden heeft De Gelpenberg naast de 18-holes baan een volwaardige par-3 baan geopend.

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over De Gelpenberg: “Net als De Hoge Kleij een bijzonder rigoureuze renovatie van de baan waarbij we alle bunkers, greenomgevingen en tees hebben gerenoveerd.”

Lees verder
“Net als De Hoge Kleij een bijzonder rigoureuze renovatie van de baan waarbij we alle bunkers, greenomgevingen en tees hebben gerenoveerd, waarbij met name het doel was de visueel en speltechnisch wat saaie nieuwe negen holes in het buitengebied naar hetzelfde niveau te brengen als de oude negen holes in het bos-/heidegebied. Essentieel onderdeel bij het interessanter maken van de nieuwe holes was het importeren van grote hoeveelheden grond waarmee heuvels rondom de holes werden gecreëerd, en het uitbreiden en opnieuw vormgeven van de waterhindernis. Ook is er heel veel moeite gestopt in het terugbrengen en uitbreiden van de heidegebieden waar dat mogelijk is. Nu de veranderingen bijna tien jaar de tijd hebben gehad om in te groeien praten we met de club over de verschillende dingen die we nog kunnen doen om de baan nog beter en mooier te maken. De Gelpenberg zou naar mijn mening nog hoger in de rankings staan als de baan dichter bij de Randstad zou liggen …” – Frank Pont

20 (17) Geijsteren G&CC

Geijsteren golfbaan

(1976, Frank Pennink, Donald Steel, 2010 aanpassingen Michiel van der Vaart) – De oude holes in de bossen van landgoed Geijsteren detoneren nog altijd een beetje met de vijf open en waterrijke slotholes van Donald Steel uit 1986, maar Geijsteren is geliefd.

Lees verder
Geijsteren verliest wel terrein in de Top 50 maar dat komt door de komst van Bernardus in de ranglijst en de sprong van banen als De Texelse en De Gelpenberg. Onder het commentaar deze beoordelingen:

• “Een van de leukste banen om te spelen, goed onderhouden en goed spel wordt beloond.”
• “Er moet nog veel meer gekapt worden.”
• “Niet spectaculair, wel goed. Typische ‘what you see is what you get’ baan. Eerlijk, zonder rare fratsen.”
• “Prachtige natuur, paar slechte holes.”
• “Leuke baan, erg afhankelijk van het onderhoud (dat goed is); de baan zelf maakt niet het verschil.”

In de afgelopen jaren heeft het greenkeepersteam onder leiding van Erik Wijnhoven tees en bunkers gerenoveerd op basis van een plan van baanarchitect Michiel van der Vaart. De bedoeling is dat alle bunkers een meer natuurlijk karakter krijgen. Sommige bunkers zijn verplaatst zodat deze meer in het spel komen. De renovatie gaat de komende jaren door.

De sinds 2010 GEO-gecertificeerde club rooit intussen bomen om meer licht en lucht op de greens en tees te krijgen waardoor deze beter opdrogen en er minder kans is op schimmeluitbraken.

Architecten Gerard Jol en Michiel van der Vaart over Geijsteren G&CC: Elk jaar wordt deze baan een stukje beter.”

Lees verder
“Elk jaar wordt deze baan een stukje beter. De ‘patine’ die nodig is over de laatste uitbreidingen komt er aan. De extreem hoge standaard van onderhoud geeft de baan dat wat het verdient. We hebben als bureau in 2010 een masterplan afgerond waarvan sindsdien nagenoeg jaarlijks wel iets van wordt uitgevoerd. In 2019 hebben we nieuwe tees gebouwd op hole 3 alsmede een grote geonduleerde heide-carry gerealiseerd. De komende jaren zal er veel aandacht moeten zijn voor het verwijderen van bomen op de oude holes.” – Gerard Jol en Michiel van der Vaart

21 (16) Wouwse Plantage

wouwse plantage golfbaan

(1979, Frank Pennink, uitbreiding Paul Rolin, aanpassingen Bruno Steensels): De baan is in de afgelopen jaren gerenoveerd. De meeste juryleden hebben de veranderingen nog niet gezien.

Lees verder
De renovatie is begonnen in 2017 en in de zomer van 2019 afgerond. Voorlopig verliest de Wouwse terrein in de Top 50. Het is nog te vroeg om iets te zeggen over het succes van de renovatie omdat lang niet iedereen de vernieuwde baan heeft gezien. Maar een van de juryleden zegt wel het volgende:

• “De veranderingen en plannen beloven veel goeds voor een sprong op de lijst.”

Een ander:

• “De vraag is of de Amerikaans geïnspireerde toevoegingen van Bruno Steensels, met golvende beschoeiingen en bunkers tot aan de waterrand, passen bij de rest van de baan.”

Enkele juryleden over de Wouwse zoals die was, een mix van glooiende bosholes en zandverstuivingen en waterrijke parklandholes:

• “De Wouwse is een gevarieerde baan met deels open holes en deels (smalle) bosholes.”
• “Prachtige natuur en een challenging course.”
• “Een mooie bos-/parkbaan, vooral de bosholes zijn mooi.”
• “Een mooie plek.”
• “Prima geschikt voor wedstrijdgolf. Een ambitieuze club, die voortdurend werkt aan kwaliteitsverbetering. De plannen voor verder renovatie zien er goed uit.”

De Wouwse Plantage ligt in een bosrijk natuur- en stiltegebied tussen Bergen op Zoom en Roosendaal, aan de rand van het landgoed Wouwse Plantage. Het onderhoud wordt aangestuurd door hoofdgreenkeeper René Deelen. Voorafgaand aan de renovatie is een baananalyse gemaakt door architect Bruno Steensels van Mastergolf International. Het doel: “Een upgrade van onze baan zodat die toekomst bestendig wordt en zich blijvend kan meten met de (sub)top van Nederland.” De voorstellen van Bruno Steensels zijn enigszins bijgesteld naar aanleiding van inbreng van de leden. Bij de aanpassingen wordt de heide uitgebreid en licht en lucht op de greens en fairways gecreëerd. Er zijn enkele nieuwe greens gebouwd, nieuwe tees, nieuwe waterpartijen en nieuwe bunkers. Een voorbeeld van een andere aanpassing: op hole 7 is een rechte “sloot” gedempt en een nieuwe meanderde beek gegraven die deels over de carry zone loopt. “Dit deel van de renovatie is in samenwerking met het Waterschap Brabantse Delta uitgevoerd en heeft nu de status van Ecologische Verbindingszone (EVZ).”

De Wouwse was begin 2019 nog niet aangehaakt bij het GEO-programma. De greenkeeping heeft volgens de club echter al wel een omslag gemaakt in de richting van duurzaam beheer, onder andere door het terugdringen van het gebruik van pesticiden.

22 (18) GC Houtrak

Houtrak golfbaan

(1996, Gerard Jol) – “Golftechnisch een uitstekende baan”, zegt een jurylid – en daar is bijna iedereen het mee eens.

Lees verder
Enkele beoordelingen:

• “Een goede baan, maar enkele par-3 holes kunnen verbeterd worden.”
• “Een lange bijter in de polder, geen ‘walk in the park’ maar serieus goeie golfholes.”
• “Kwalitatief prima onderhouden.”

Dit jurylid vat samen wat veel anderen ook vinden:

• “Goede test, weinig charme.”

Andere beoordelingen:

• “Het sterke punt is dat Houtrak lang is en droog en hard speelt. Maar de baan staat niet in mijn persoonlijke top 30.”
• “Een goede lay out ook, maar de situering is zeer matig.”
• “Het onderhoud is matig maar het blijft wel een aantrekkelijke lay-out.”
• “Vliegtuigen…!”
• “Prima layout maar voor het uitzicht hoef je hier niet naar toe.”
• “De baan wordt door goede spelers gewaardeerd. En begrijpelijk, want het is een echte ‘test of golf’. Als baan verder niet al te aantrekkelijk, met te veel recht-toe-recht-aan holes.”

De greenkeepers onder leiding van Dirk Buijs hebben recent het maaibeleid aangepast op de licht glooiende baan zodat rough en bosvakken goed begaanbaar zijn en de ballen daar vindbaar en speelbaar zijn. In de afgelopen twee jaar is er bovendien extra drainage aangelegd of vernieuwd, in totaal zo’n 2 kilometer. Ook heeft de club het baanmeubilair vernieuwd en verbeterd wat een verzorgd beeld geeft.

Houtrak is sinds 2012 GEO-gecertificeerd. In de afgelopen jaren zijn houtsingels en houtrillen aangelegd, bes- en vruchtdragende bomen en struiken geplant en bermbloemzaad ingezaaid. De komende twee jaar worden zonnepanelen geïnstalleerd om nog energievriendelijker te worden.

Architecten Gerard Jol en Michiel van der Vaart over Houtrak: “Golfclub Houtrak staat niet alleen in de aandacht vanwege het hoge niveau van een groot aantal spelers, maar zeker ook door de bijzondere layout van de baan.”

Lees verder
“Golfclub Houtrak staat niet alleen in de aandacht vanwege het hoge niveau van een groot aantal spelers, maar zeker ook door de bijzondere layout van de baan. Op een ruim terrein, 87 hectare, is in een oude IJ-polder een sterrenbos ontworpen, met het clubhuis als centraal middelpunt, zoals dat ook het geval was op oude landgoederen in de binnenduinrand. De golfholes liggen in ruime zichtlijnen naar het clubhuis en in het overgangsgebied naar het polderland.

Omdat het mogelijk was het terrein aan te vullen met grote hoeveelheden klei is een geonduleerd landschap ontstaan, maar deze slappe grondsoort is ook de oorzaak van veel nazakkingen. Het is nu tijd om met voortvarendheid aan het werk te gaan, want bunkers zijn uit beeld geraakt, heuvels hebben hun karakter verloren en ook de beplanting is enorm gegroeid. Het voornemen is om aan de hand van een meerjarenplan het karakter van de baan weer terug te brengen.” – Gerard Jol en Michiel van der Vaart

23 (19) Goyer G&CC

Goyer golfbaan

(1999, Bruno Steensels) – De “leuke Amerikaanse baan” in Eemnes met geonduleerde greens, waterpartijen en zandverstuivingen heeft een klein beetje terreinverlies geleden.

Lees verder
Een van de juryleden zegt het volgende over de Gooise baan:

• “Er is veel uit een klein stuk land gehaald. Hole 1 valt wat uit de toon met de rest van de baan, maar is een prachtige spannende hole. Hole 12 is een van de mooiste par 5s van Nederland. Op verschillende plekken had er wat meer ruimte rond de green mogen zijn, om de bal te missen, maar die is er niet vanwege het ruimtegebrek voor de gehele baan. Daarvan hebben vooral de langere par 3’s last. De holes liggen dan ook vlak op elkaar. Ook moet je op een aantal plekken een onnodig lang stuk teruglopen naar de volgende tee.”

Anderen:

• “Geef me de beste 12 holes van de Goyer en het is super. Maar de grote range, de par-3 baan, het clubhuis etc. slokken veel op, daarom voelt het geforceerd.”
• “De eerste drie holes zijn aangelegd op een te klein terrein. En er zijn meer holes waar het opletten is voor ballen van andere holes. Maar de Goyer heeft wel afwisselende holes met mooie greens.”
• “Een prima baan.”
• “Af en toe Mickey Mouse maar ook geweldige holes.”
• “De baan heeft iets meer liefde nodig.”
• “Hoort zonder twijfel bij de betere banen in ons land. Beschikbare ruimte blijft beperkt. Mist eigenheid en karakter voor een plaats bij de top 10.”
• “De artificiële Amerikaanse invloeden, daar moet je van houden.”
• “Beetje te Amerikaans en snelwegherrie.”
• “Mooie parkbaan met geslaagde waste areas. De baan is voor elk niveau goed te spelen, de kwaliteit is van een hoog niveau en er is een goede variatie in de holes. Maar voor de scratchspeler is de baan iets te makkelijk.”
• “Goede holes wisselen mindere holes af; hier en daar holes dicht op elkaar; mooie finish.”

De bomen op de fairways zien velen als een minpunt:

• “Ik ben al geen fan van bomen midden op de fairway maar drie stuks in één ronde is te gortig (hole 3, hole 16, hole 17). De bomen voegen weinig toe en staan zelfs bij de beste drives in de weg.”

En in het algemeen wordt de tweede negen van de baan in het Gooise landschap beter gevonden dan de eerste negen.

De Goyer is sinds 2013 GEO-gecertificeerd. De onderhoudsploeg staat onder leiding van Peter Schalk. De club heeft zich in de afgelopen twee jaar geconcentreerd op continuïteit van de kwaliteit en duurzaamheid. Er is veel getest met grassoorten, biologische middelen, magneten in de beregening en dergelijke. In de baan is een belangrijke transportader recentelijk verhard. “Of het de schoonheidsprijs verdient is een vraag, maar voor mens en machine is het een zegen”, aldus de golfclub. De Goyer overweegt om de 6-holes “executive course” uit te breiden naar negen qualifying holes. In dat geval zullen gelijktijdige de oefenfaciliteiten verbeterd worden. Het doel van de club in Eemnes is “om een interessante baan aan te bieden van topkwaliteit die ook voor de verwende golfer een uitdaging vormt. Wij zijn sterk overtuigd van het belang van een dergelijke baan. Golf verandert, de golfer verandert, wij moeten meebewegen en vooruitkijken. Ook op een ‘private course’ met een wachtlijst anno 2019.”

Architect Bruno Steensels over de Goyer: “De opdracht was een baan creëren in een typische Amerikaanse stijl.”

Lees verder
“De opdracht was een baan creëren in een typische Amerikaanse stijl. In het contract van 1997 staat zelfs dat mijn ontwerp zal worden gecontroleerd door Robert Trent Jones II…!

De eerste door mijzelf geweigerde opdracht, omdat het gebied te klein was, werd aangepast door een extra aankoop van de gronden links van de inrijlaan in het zuiden, waardoor ik de drivingrange uit het gebied van de huidige 18-holes baan heb kunnen trekken. De daarbij open blijvende plekken heb ik kunnen opvullen met zes extra compact holes. Deze worden binnenkort uitgebreid tot negen compact holes.

De 18 holes zijn ontworpen op een oppervlakte van ongeveer 52 hectare, wat mijn inziens veel te klein is. Daarom was dit een van mijn moeilijkste opdrachten. Ook hier, net als later op The International, heb ik de eerste lus van negen holes ‘clockwise’ aan buitenzijde van het terrein en de tweede lus 9 holes ‘counter clockwise’ voorzien in het middengebied, ook vanwege de excentrisch ligging van het clubhuis in het zuiden. Gelukkig heb ik een dijklichaam kunnen voorzien tussen terrein en autoweg om rust en stilte te kunnen garanderen.

Het terrein ligt tegen het heide- en stuifduingebied van Noordoost-Hilversum, mede gelegen op zand met hier en daar een bosje met hoofdzakelijk dennenbomen. Om daarop aan te sluiten heb ik om die reden stuifduingebieden geïncorporeerd in het ontwerp. Het terrein was volledig vlak, maar ik heb een ontwerp gecreëerd met gevoelige ondulaties en had de mogelijkheid om een aantal grote waterpartijen te voorzien vanwege een vrij hoog grondwaterpeil.

Zoals steeds ontwerp ik graag 18 verschillende holes, gebaseerd op drie verschillende filosofieën, strategic, heroic en penal design-principes. Ik wilde wel een echte members course bouwen, waar iedereen aan zijn recht komt, van grootmoeder tot jonge single handicapper. Vanwege het uitvoerend strategische karakter is defensief spelen de missie.” – Bruno Steensels

24 (22) Lochemse GC De Graafschap

Lochemse golfbaan

(1993, Eschauzier & Thate, 1995 tweede negen, 2012 aanpassingen Michiel van der Vaart) – De bosbaan van de Lochemse is mooi ingepast in de natuurlijke omgeving die bestaat uit bos en heide. Geen makkelijke baan maar ook niet extreem moeilijk.

Lees verder
• “Een prima baan, heel natuurlijk.”

Dat is het algemene oordeel. En twee juryleden zeggen:

• “Een beetje ondergewaardeerd.”

Meer commentaar:

• “Goede greens en holes 11 tot en met 18 vormen een goede finish.”
• “Een leuke baan die altijd uitdagend blijft in een lekker rustig gebied.”
• “Een prachtige omgeving en er is ook het nodige kapwerk gedaan, maar pas als alle holes in balans zijn kan de baan het gevecht met de top 20 aan.”

De meeste holes waren oorspronkelijk “tunnels” in een voormalig productiebos. Er is echter de afgelopen jaren flink uitgedund, er heeft verjonging plaatsgevonden en er zijn open plekken gecreëerd. Op open plekken wordt heidegroei gestimuleerd. Daar wordt de baan beter van.

Het bestuur van de club werkt volgens een helder strategieplan dat visueel is samengevat op één A4’tje. Een van de kernwaarden is dat de club de beste baan van Oost-Nederland wil zijn. Met dat doel werkt het team van hoofdgreenkeeper Geert Olthuis hard aan het verbeteren van de graskwaliteit op de greens en tees (stelselmatig gras- en bodemonderzoek, regelmatig prikken, bezanden, doorzaaien met de gewenste graszaadmix, sectorberegening en juist onderhoud). Stap voor stap wordt nu ook de graskwaliteit van de fairways, aprons en foregreens verbeterd. Ook hierbij gaat intensief bodemonderzoek en een grasanalyse vooraf aan een plan van aanpak.

De sinds 2011 GEO-gecertificeerde club heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan, wat zich onder meer uit in een goed bosbeheerplan. Om tot een optimale toplaag te komen wordt er veel onderzoek gedaan naar de bodemgesteldheid en in 2018 is de beregening grondig gerenoveerd, zodat er preciezer beregend kan worden en er water bespaard wordt. Er is voor een deel ook fairwayberegening aangelegd maar alleen met het doel om het bestrijdingseffect van aaltjes op engerlingen te vergroten. De club heeft plannen om 200 zonnepanelen te plaatsen, maar dat plan moet nog aan de leden voorgelegd worden. Hetzelfde geldt voor plannen om een aantal holes (4, 6 en 7) aan te passen.

Architecten Gerard Jol en Michiel van der Vaart over de Lochemse: “Al sinds 2012 worden we geregeld door de club gevraagd om advies te geven.”

Lees verder
“Al sinds 2012 worden we geregeld door de club gevraagd om advies te geven. Samen met management en bestuur hebben we een vijfjaren baanplan opgesteld en inmiddels ook met goed gevolg uitgevoerd. Bunkers hebben nu een “rugged edge look” gekregen en carry’s zijn verder verruigd en verschraald. Helaas hebben de leden dit jaar niet ingestemd met het aanpakken van de “achilleshiel” van de baan, zijnde enkele langere looproutes tussen greens en tees. De par-5 15de, een dubbele dogleg, heeft alle feeërieke kenmerken om tot de tot de beste holes van Nederland te gaan behoren.” – Gerard Jol en Michiel van der Vaart

25 (30) Lauswolt G&CC

Lauswolt golfbaan

(1966, Frank Pennink, 1995 uitbreiding Donald Steel) – Een flinke stijging voor de baan in Friesland. De kwaliteit is de afgelopen jaren sterk verbeterd, dankzij de greenkeeping en dankzij adviezen van het bureau Mackenzie en Ebert dat in 2014 werd ingeschakeld.

Lees verder
Enkele juryleden over de baan die deels in bos en deels in een open open landschap ligt:

• “Op Lauswolt is de laatste jaren veel werk verzet. De open holes zijn flink aangepakt en zeer uitdagend geworden. Het is een uniek design van twee lussen die om elkaar heen lopen en de bospercelen zijn prachtig.”
• “Deze baan verdient een hogere plaats; Lauswolt wordt prima onderhouden en na veel kapwerk spelen de bosholes veel uitdagender.”
• “De baan hoort bij de klassiekers in Nederland. Men rust niet op de lauweren, maar is altijd bezig met kleine en grotere verbeteringen aan de baan.”
• “Leuke baan in een mooie omgeving, zeker de moeite waard om te spelen.”

Golf & Country Club Lauswolt is sinds 2014 GEO-gecertificeerd. Het onderhoud op de Friese baan wordt geleid door hoofdgreenkeeper Richard Ferdinands. Zijn team heeft de greens sterk verbeterd, door een overgang naar fijne grassen en zonder gebruik te maken van gewasbeschermingsmiddelen.

In 2018 is de par-5 14de vernieuwd. Er zijn enkele bomen weggehaald, de tees zijn verplaatst en het water rechts van de green is doorgetrokken naar de waterpartij links van de green. “Het uitgangspunt van Lauswolt,”, aldus de club. “is dat het voor leden en gastspelers een feestje moet zijn om er te spelen en te oefenen.” Daar slaagt de club goed in. De oefenfaciliteiten zijn geheel vernieuwd en de nieuwe range is voorzien van 320 zonnepanelen. De club kan daardoor bijna energieneutraal opereren.

26 (31) GC Anderstein, B/C holes

(1988, Joan Dudok van Heel, uitbreiding 1991 en 2004 Gerard Jol, aanpassingen Michiel van der Vaart) – Een flinke sprong omhoog voor Anderstein in de Top 50 van 2019 dankzij aanpassingen van architect Michiel van der Vaart.

Lees verder
Enkele oordelen op een rij:

• “De B- en C-holes winnen steeds meer aan karakter, dankzij mooi renovatiewerk van Michiel van der Vaart. Heide-ontwikkeling, verschraling, ja Anderstein verdient wat mij betreft een plaats in de top 20.”
• “Heel mooie en goede baan, ondergewaardeerd.”
• “Prachtige baan in een volwassen bos en ook mooie open stukken op zandgrond met een natuurlijke uitstraling.”
• “Er zijn tamelijke grote verschillen tussen de holes. Dat heeft deels te maken met de uiteenlopende landschapstypen, maar ook met verschillen in ontwerpkwaliteit. Het geeft de baan een wat gefragmenteerd karakter. De greens zijn over het algemeen wat aan de saaie kant. Het onderhoud is niet slecht, maar ook niet top.”

Anderstein ligt op de grens van de Gelderse Vallei en de Utrechtse Heuvelrug. In de ogen van de jury is de A-lus (Vallei) minder goed dan de B-holes (Heuvelrug) en C (Heide), maar de A-holes zijn recent ook onder handen genomen. In 2018 is de club begonnen met de uitvoering van een meerjarenplan voor renovatie en groot onderhoud, een plan dat is ontwikkeld door baanarchitect Michiel van der Vaart. Op de Vallei-lus zijn diverse greens en bunkers gerenoveerd en is de complete waterhuishouding veranderd. Volgens de club – en een deel van juryleden beaamt dat – zijn de A-holes aantrekkelijker en uitdagender geworden. De bunkers op de Vallei zijn hebben “hoekiger” zand gekregen en dat gaat ook gebeuren op de Heuvelrug- en Heide-holes. Op die lussen wordt de komende jaren extra aandacht besteed aan het onderhoud van bomen, struiken, greens en fairways – met als doel alle 27 holes consequent naar een hoger plan te tillen.

Golfclub Anderstein heeft de uitstraling van een statig landgoed en ligt in een bijzonder waardevol gebied op de noordelijke rand van de Utrechtse Heuvelrug en in de Gelderse Vallei. De 27-holes baan kenmerkt zich door een grote diversiteit aan landschapstypen, biotopen en cultuurhistorische waarden. De golfbaan wordt omgeven door oude grove dennen, kent diverse beukenlanen en wordt afgewisseld met kraakheldere waterpartijen en heidevelden. Het westelijk deel (Heide; lus C) kent een open landschap met heidevelden en hier en daar hakhoutbosjes. In het zuidoosten (Heuvelrug; lus B) heeft de baan de sfeer van een Engels landgoedpark. En in het noordoosten (Vallei; lus A) zijn de typische stroken en wallen van het oude slagenlandschap te herkennen.

De sinds 2014 GEO-gecertificeerde club houdt de landschappelijke variatie milieubewust in stand. Zo is het gebruik van pesticiden – met name van fungiciden – drastisch teruggebracht. Ook in de komende jaren wordt ingezet op aandachtsgebieden als een grotere biodiversiteit, verantwoorde en duurzame inzet van middelen, vermindering van het gebruik van energie, meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen. Volgens de club werpt de consequente aandacht voor duurzaamheid haar vruchten af.

Architecten Gerard Jol en Michiel van der Vaart over Anderstein: “Anderstein is een feest om te vertoeven.”

Lees verder
“Anderstein is een feest om te vertoeven. Zand, heide en een landgoedsfeer. De B- en C-lus zien we zelf ook als dé Anderstein-golfbaan, dit ondanks het feit dat we de A-lus (Vallei-baan) de afgelopen twee jaar grondig hebben verbeterd. Als bureau zijn we geestelijk vader van Anderstein en daar zijn we dan ook erg trots op. In 2019 hebben we op alle holes de bunkers gerenoveerd.” – Gerard Jol en Michiel van der Vaart

27 (23) Sallandsche GC De Hoek

(1934, Frank Spalding, 1990 uitbreiding naar 18 holes, Donald Steel, aanpassingen Frank Pont) – Terreinverlies voor de Sallandsche. De oude baan nabij Deventer is prachtig gelegen maar heeft volgens de jury “een injectie” nodig.

Foto’s.

Lees verder
De 18-holes baan in Diepenveen biedt een combinatie van bosholes, parkholes en holes in een Sallands coulisselandschap. Recent zijn de bunkers gerenoveerd. Een van de oordelen:

• “Het is een prima baan die niet snel verveelt.”

Maar anderen zijn kritischer:

• “De oude holes zijn te veel dicht gegroeid, bij de nieuwere holes is de layout wat monotoon.”
• “De club moet de holes en routing eens structureel gaan verbeteren in plaats van bunkers verleggen.”
• “De Sallandsche heeft ook in droge tijden nog groene fairways en zachte target greens. Het straatgrasaandeel in de greens is hoog.”

Eind 2016 heeft de club een samenwerkingsovereenkomst gesloten met het architectenbureau Städler Golf Courses uit Münster. Daarvoor is een tijd samengewerkt met architect Frank Pont. De Sallandsche meldt dat er de laatste jaren bomen zijn geveld, of voor de veiligheid van spelers op advies van een deskundig bureau, of voor baanverbeteringen op advies van de baanarchitect. Voor aanplant worden bomen uitgezocht die bij het landschap horen.

Het onderhoud wordt aangestuurd door hoofdgreenkeeper Harry Otten. Volgens de club heeft een in 2011 begonnen programma om de kwaliteit van de greens op het gewenste niveau te brengen en te houden zijn vruchten afgeworpen. Verder worden sinds 2016 elk jaar twee tees gerenoveerd en op vochtige plaatsen wordt extra drainage aangebracht. In juli 2019 is een renovatie van de oefenbaan begonnen.

In 2018 heeft de Sallandsche het GEO-certificaat ontvangen. De heide wordt gestimuleerd door tweemaal per jaar de stukken te laten begrazen door een kudde schapen. Ter verbetering van de biotoop zullen er meer besdragende struiken worden geplant en inheemse planten worden bijgezaaid.

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over de Sallandsche: “Een baan waar we een paar jaar geleden de bunkers een klassieker uiterlijk en, misschien nog belangrijker, betere strategische posities hebben gegeven.”

Lees verder
“Een baan waar we een paar jaar geleden de bunkers een klassieker uiterlijk en, misschien nog belangrijker, betere strategische posities hebben gegeven. Daarnaast hebben we ook op een aantal holes de greenomgevingen aangepast, zodanig dat het korte spel rondom de greens veel interessanter is geworden. We werkten hierbij samen met de talentvolle Amerikaanse shaper Brett Hochstein, die op veel Golden Age-golfbanen in de VS het shape-werk aan de bunkers op zijn naam heeft staan. De baan heeft zoals zo veel Nederlandse banen een oudere en nieuwe loop van negen holes, waarbij de nieuwe holes de zwakke schakel zijn. Om deze naar het niveau van de oudere holes te tillen zal niet makkelijk zijn.” – Frank Pont

28 (25) De Herkenbosche

(1992, Joan Dudok van Heel en Bruno Steensels, aanpassingen Bruno Steensels) – Zoals altijd is er weer veel lof voor de Herkenbosche maar ook enige kritiek. Aan het fraaie  landschap ligt het niet.

Lees verder
In veel beoordelingen van de mooi gelegen Limburgse baan komt onderhoud aan de orde:

• “Een super parkbaan waar veel variatie in spel van je wordt gevraagd.”
• “Met uitzondering van hole 8 een topbaan, maar slecht onderhouden.”
• “De layout en plek is prima, maar de kwaliteit van onderhoud is matig.”
• “Mooie bosbaan maar vaak slechte greens waardoor het spelplezier minder wordt.”

Iedereen is het erover eens dat de Herkenbosche de potentie heeft om veel hoger in de Top 50 te staan, want:

• “De site behoort tot de mooiste en beste in Nederland. Helaas geldt dat niet voor de kwaliteit van het huidige baanontwerp.”
• “De baan ligt in een mooi sprookjesbos.”
• “Het is er een feest als de rododendrons bloeien.”

Maar er zijn ook kritische opmerkingen:

• “Haal eerst het marmer uit de baan, verlaag dan een aantal bulten en verbeter de kwaliteit van de greens. Pas dan verdient de baan weer een betere plaats in de Top 50.”
• “De Herkenbosche verliest terrein vanwege de gemiste kansen in de lay-out en de matige onderhoudskwaliteit.”

Er is waardering voor het kapwerk in de afgelopen jaren maar een meerderheid van de jury vindt dat er nog rigoureuzer gesnoeid moet worden om van de Herkenbosche de topper te maken die de baan kan zijn.

De Herkenbosche meldt dat de zienswijze van de jury (“Er moet nog meer gekapt worden”) en de opmerkingen over het onderhoud achterhaald zijn. “We waren en zijn bezig met geïntegreerd bosbeheer, waarbij inmiddels naar schatting enkele duizenden bomen gerooid zijn, zo ook afgelopen winter weer een kleine duizend. Uiteraard met een tweeledig doel, te weten noodzakelijk beheer en anticiperen op het verbod op gewasbeschermingsmiddelen.”
Sinds 2010 is de baan GEO-gecertificeerd en in dat jaar is een bosbeheerplan opgesteld onder supervisie van Taken Landschap in Roermond. Het bosbeheer gebeurt in overleg met deskundige Ronald Buiting en golfbaanarchitect Bruno Steensels. Het management meldt verder dat de greens extra aandacht krijgen: “Dat doen we door extra onderhoud en door externe deskundigen in te huren die ons adviseren.”

In 2019 heeft de Top Golf Academy Limburg zich op de Herkenbosche gevestigd. Het doel is hulp voor Limburgse toptalenten, onder meer middels een trainingsprogramma.

29 (21) GC Broekpolder

(1983, Frank Pennink, aanpassingen Gerard Jol) – De club heeft grote plannen maar we weten er nog niet het fijne van. Vooralsnog verliest de baan in Vlaardingen terrein in de banenranglijst.

Lees verder
“Er worden plannen gemaakt met architect Frank Pont voor een renovatie van de greens en aanpassingen/wijzigingen van een aantal holes”, meldt de club. “Maar dit bevindt zich nog in het stadium van plannenmakerij, er is nog niets over besloten.”

Intussen zakt Broekpolder steeds verder weg in de top 50. De polderbaan in het recreatiegebied van Vlaardingen en Midden-Delfland, intussen een “parkpolderbaan”, stond lang geleden op de elfde plaats …

Een paar juryleden winden er geen doekjes om:

• “Het is tijd om opnieuw te beginnen.”
• “Een slecht ontwerp.”
• “Andere banen timmeren vooralsnog harder aan de weg. Het is even afwachten hoe de nieuwe plannen om de baan aan te pakken gaan uitpakken.”

Anderen:

• “Het wachten is op de aanpak van Frank Pont. Maar Gerard Jol heeft samen met Michiel van der Vaart de baan al een stuk aantrekkelijker gemaakt.”
• “Ik verwacht dat Broekpolder terugkeert in de top 15 als het grote masterplan wordt uitgevoerd.”

Over het onderhoud zijn de meningen verdeeld:

• “Goede layout maar vaak in slechte conditie. Hier moet je goede ballen slaan om een mooie score te maken.”
• “Voor een natte polder-park layout is de baan van hoge speelkwaliteit. Het hele jaar door in prima conditie. De baan is uitdagend en afwisselend en de design-kwaliteit geeft de holes toch een zweem van de grandeur van de Oude Negen, waarvan Broekpolder toch een vreemde eend in de bijt is.”
• “Jarenlang bezanden heeft tot betere fairways geleid.”

De meerderheid van de juryleden ziet het toch wat anders:

• “Dat deze baan kwaliteiten heeft, is onmiskenbaar. Maar het aura van typische polderbaan is en blijft er vast aan verbonden. Ondanks de aanpassingen die in de loop der jaren aan het basisontwerp zijn aangebracht.”
• “Een overschatte baan. Buiten de zomer vaak nat en het ontwerp schiet tekort wat betreft een aantal holes aan de grenzen van het terrein.”

Broekpolder is sinds 2012 GEO-gecertificeerd en was in 2010, 2011 en 2012 gastheer van het Deloitte Ladies Open. De golfclub organiseerde in 2018 een toernooi van de Pro Golf Tour. “De leiding en de spelers”, aldus de club, “waren zonder uitzondering zeer positief over de baan en de faciliteiten. Daarom is de Pro Golf Tour in 2019 weer op Broekpolder.” In 2019 zijn ook de NGF Senior Matchplaykampioenschappen op Broekpolder gehouden.

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over Broekpolder: “Op Broekpolder werken we momenteel met de club aan een heel ambitieus renovatieplan.”

Lees verder
“Op Broekpolder werken we momenteel met de club aan een heel ambitieus renovatieplan. Aanleiding is het feit dat alle 18 greens vervangen moeten worden om agronomische redenen. Omdat de club een drukke speelbezetting heeft, is een uniek en innovatief plan opgesteld waarbij de leden tijdens de verbouwing toch steeds 18 holes kunnen spelen. De essentie van het plan is om vrijwel alle greens op een (iets) andere plaats te bouwen, wat betekent dat de baan ook qua lay-out enigszins gaat veranderen. Daarnaast zullen de greens iets speelser worden dan de huidige greens, zullen de bunkers meer een klassiek Engelse stijl krijgen en zullen er veel kort gemaaide run-offs komen. Doel is dat de baan zich na de verbouwing weer kan meten met de beste banen in het land.” – Frank Pont

Architecten Gerard Jol en Michiel van der Vaart over Broekpolder: “De lange baan heeft zijn polder-/bos karakter kunnen behouden en blijft uitdagend.”

Lees verder
“Vanaf 1989 tot 2004 hebben we de oorspronkelijk op havenslib aangelegde baan ingrijpend gereconstrueerd. Daarbij is de omgeving van alle greens aangepast, o.a. door run-off’s te maken (kort gras langs de greens), waardoor de bal eraf kan rollen. Er zijn ook veel nieuwe bunkers geplaatst en oude gerenoveerd, vijvers en hoge tees aangelegd en vooral ook doorzichten door de gesloten beplanting gemaakt. De lange baan heeft zijn polder-/bos karakter kunnen behouden en blijft uitdagend.” – Gerard Jol en Michiel van der Vaart

30 (27) Twentsche GC

(1997, Tom MacAulay, aanpassingen Frank Pont/Jurrian van der Vaart) – De Twentsche gaat de baan aanpassen naar een plan van de architecten Jurrian van de Vaart en Frank Pont. Het is nog te vroeg om daar iets over te zeggen.

> Foto’s.

Lees verder
De Twentsche speelde vroeger op de baan waar nu Golfclub Driene “woont”. In 1997 verhuisde de club naar de huidige locatie, landgoed Twickel in Ambt Delden. De nieuwe baan staat vooral bekend als mooi maar ook lang. Een jurylid over de huidige Twentsche:

• “Zeker een van de mooiste bos-/park banen, altijd een feest om te spelen.”

Hoe mooi de omgeving ook is, in de ogen van veel juryleden is de baan van de Twentsche wat saai en niet sterk:

• “Een middelmatige baan.”
• “Het onderhoud is matig, de fairways worden hoog gemaaid en vanaf hole 15 is de routing niet goed. Hopelijk wordt hier iets aan gedaan.”

De Twentsche meldt dat de volledige 18-holes golfbaan gerenoveerd gaat worden: “De baan zal hierdoor uitdagender en strategischer worden – maar nog steeds geschikt voor golfers van alle niveaus.” De werkzaamheden op landgoed Twickel beginnen eind 2019 en op zo’n gefaseerde manier dat gedurende de renovatie qualifying gespeeld kan worden. Inmiddels worden al bospercelen uitgedund waardoor fraaie doorkijkjes ontstaan.

De Twentsche is sinds 2011 GEO-gecertificeerd. Het beleid om meer biodiversiteit te creëren leidt tot een gevarieerd beeld van de fairways en roughs, die af en toe begraasd worden door schapen.

Architect Jurrian van der Vaart over de Twentsche: “Na een intensief traject met een werkgroep van de club is een masterplan opgesteld waarmee de baan zich in de komende vijf jaar stapsgewijs zal gaan vernieuwen.”

Lees verder
“In 2017 heeft de club Frank Pont en mij benaderd om de vereniging bij te staan in het maken van een renovatieplan. Uitgangspunt is het verfraaien van de visueel saaie stukken, het strategischer plaatsen van de bunkers en het optimaliseren van de locaties van de tees zodat de langste baan van Nederland speelbaarder wordt voor de doorsnee clubgolfer. Na een intensief traject met een werkgroep van de club is een masterplan opgesteld waarmee de baan zich in de komende vijf jaar stapsgewijs zal gaan vernieuwen. Het prachtige Twentsche coulisselandschap met mooie zichtlijnen zal worden versterkt, de interessante greens zullen worden geaccentueerd door verbeterde surrounds en bunkers en de afslagen vanaf de tees zullen meer tactisch inzicht van de golfers vragen door verbeterde maailijnen en in het oog springende bunkers.” – Jurrian van der Vaart

31 (28) Noord-Nederlandse G&CC

(1954, Sir Guy Campbell, uitbreiding 1987 Frank Pennink) – “Net als Lauswolt inmiddels een klassieker”, zegt een van de juryleden. “De club verdient lof omdat men altijd bezig is met kleine en grotere verbeteringen aan de baan.”

Lees verder
De bos- en parkbaan in Glimmen is aangelegd op een landgoed waarvan het landhuis dienst doet als clubhuis. Enkele beoordelingen van de NNG&CC:

• “Altijd snelle greens en goede strategische holes.”
• “Mooie bosholes maar erg veel verschil in moeilijkheid tussen de eerste en tweede negen holes.”

De club heeft in 2018 het GEO-certificaat behaald. In de afgelopen twee jaar zijn enkele bunkers verplaatst en tees aangepast. Ook zijn er, met het oog op het verbod op bestrijdingsmiddelen, veel bomen gekapt om de greens meer licht te geven.

De club die in 2020 70 jaar bestaat, beraadt zich op renovatie- en uitbreidingsplannen onder leiding van architect Frank Pont: “Deze moeten echter nog worden goedgekeurd door de leden zodat we daar helaas nog niets over kunnen zeggen.” De plannen behelzen vermoedelijk aanpassingen van de 18-holes baan gecombineerd met de aanleg van een korte baan, maar er is nog niets zeker.

32 (29) Oosterhoutse GC

(1985, Joan Dudok van Heel, aanpassingen Frank Pont) – Op de baan van de Oosterhoutse is in de afgelopen jaren veel veranderd maar de aanpassingen hebben niet geleid tot een stijging in de Top 50.

Lees verder
De Oosterhoutse heeft in de afgelopen jaren een fraaie par-3 baan gebouwd, onder meer op terrein waar holes van de oude 18-holes baan lagen. De huidige 18-holes parkbaan is daarom aangepast en heeft een paar nieuwe holes gekregen. De grote baan is daarmee in de ogen van de jury niet beter geworden. Enkele oordelen:

• “Ik ben niet erg onder de indruk van de veranderingen. De Par-3 Academy Course is misschien aardig voor de leden maar de 18-holes baan is er in zijn totaliteit niet beter op geworden.”
• “De nieuwe holes spelen anders. Op de oude holes moet eigenlijk dezelfde openheid gecreëerd worden die er is op de nieuwe holes.”
• “Ik vind de Oosterhoutse ondergewaardeerd. Ik speel deze baan – ook met de nieuwe uitbreiding – toch liever dan menig andere rond Breda. Door veel opschoonwerk in de bosranden is de baan aantrekkelijker om te spelen.”

De sinds 2010 GEO-gecertificeerde club, waar het onderhoud geleid wordt door hoofdgreenkeeper Arijan van Alphen, focust inderdaad op meer openheid. “Extra aandacht wordt besteed aan het creëren van extra licht en lucht door de baan”, meldt de Oosterhoutse. “Veel bomen zijn al verwijderd samen met jonge verwilderde ondergroei, volgens een plan opgesteld door Buiting Advies. Een ingreep, die nodig is voor een meer duurzaam beheer van de greens met de komende restricties op het gebruik van chemische en niet-biologische bestrijdingsmiddelen. Dit alles brengt als bijkomend voordeel dat er visueel verrassend mooie doorkijkjes in de baan zijn ontstaan.”

De 9-holes Par-3 Academy Course is 1250 meter lang en heeft holes met een lengte variërend tussen de 95 en 180 meter. De greens zijn groot (vier van de greens waren vroeger onderdeel van de 18-holes baan). De bunkers op de par-3 baan zijn allemaal voorzien van bunkermatten die het pluggen van ballen in de rand voorkomen. Op de 18-holes baan worden alle greenside bunkers gerenoveerd, met bunkermatten en onder leiding van Frank Pont. Deze renovatie wordt in 2020 voltooid en is volgens de Oosterhoutse een grote verbetering: “De positie van de nieuwe bunkers vergt van spelers van elk niveau een duidelijk plan hoe de greens aan te spelen.”

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over de Oosterhoutse: “Als het ons ook lukt meer heide terug te brengen op diverse plaatsen zal de baan alleen nog maar klassieker en mooier worden.”

Lees verder
“Toen een aantal jaren geleden een stuk grond beschikbaar kwam ten zuiden van de club ontstond in de club de vraag wat te doen met dit land. Na veel overpeinzingen werd besloten er vijf nieuwe holes te bouwen, en vijf holes bij het clubhuis om te turnen naar een volwaardige grote par-3 baan. Nu heeft de club misschien wel de beste en mooiste par-3 baan van Nederland, en een 18-holes baan met meer variatie in het type holes. Naast deze uitbreiding zijn we al een paar jaar bezig de bunkers in de baan te renoveren, waarbij we wat meer natuurlijke vormen en ruigere bunkerranden hebben geïntroduceerd. Als het ons ook lukt meer heide terug te brengen op diverse plaatsen zal de baan alleen nog maar klassieker en mooier worden.” – Frank Pont

33 (32) Leender GC Haviksoord

(1977, Tony Jackson, tweede negen 2006) – Haviksoord is een hoog gewaardeerd verborgen juweeltje, maar de baan in Leende zou nog veel beter kunnen worden – als er bomen gekapt zouden worden.

Lees verder
De heide- en bosbaan is een initiatief van de familie Jackson en deze familie is nog steeds eigenaar. In 1977 werden de eerste negen holes geopend, gedeeltelijk in bestaand bos, gedeeltelijk op landbouwgrond. In 2006 volgde de tweede negen, die holes werden allemaal in bestaand bos aangelegd.

De baan ligt op een terrein dat vroeger gebruikt is door een vliegtuigbouwer, Harry van Kuyk. Hij maakte aan het begin van de Tweede Wereldoorlog een landingsbaan van 150 meter op het heideterrein door een stuk af te plaggen en in te zaaien met gras. De vliegtuigbouwer wilde er na de oorlog een groter vliegveld bouwen met een vliegtuigfabriek. Hij gebruikt zijn initialen H(a)V(i)K voor de naam van het vliegveld. Het avontuur werd nooit helemaal gerealiseerd. Vanwege deze geschiedenis draagt de baan de naam Haviksoord.

Haviksoord is op Engelse leest geschoeid; de baan wordt goed onderhouden waarbij vooral aandacht uitgaat naar de greens. Enkele beoordelingen:

• “Het blijft een uitdagende baan met soms iets te smalle fairways.”
• “Een baan die veel mensen niet of nauwelijks kennen maar die super is om te spelen.”
• “Een verborgen juweeltje”
• “Een heel ontspannen sfeer en niet te veel gedoe. Ga deze baan spelen!”
• “Very good value for money met greens van een prachtige kwaliteit.”

Waarom de baan dan toch net buiten de top 30 staat? Dat vat dit jurylid samen:

• “De ligging van de baan is heel mooi, met name de tweede negen die uit 2006 stammen, maar architectonisch is Haviksoord niet heel bijzonder.”

Het glas is bij dit jurylid half leeg:

• “De baan is ok maar ook een schoolvoorbeeld van gemiste kansen. Een goede architect had op deze site iets speciaals kunnen maken. Nu is er een matige routing en grote mate van eenvormigheid. Maar de laagdrempelige gezelligheid is een verademing vergeleken met veel andere clubs.”

Het glas is bij dit jurylid half vol:

• “Haviksoord is een baan waar men er met een erg laag budget het maximale uithaalt. Achitectonisch niet groots maar je kunt er evengoed prima golfen, de kwaliteit van de greens is bijna altijd goed en de Brabantse eenvoud heeft zo zijn charme.”

Architectonisch gaat Haviksoord in 2019 wellicht een stap vooruit want hole 18 wordt veranderd. Het tweede deel van de slothole wordt naar links verplaatst, waardoor de gehele 18de langs en om de vijver zal lopen.

34 (34) G&CC Hooge Graven

(1987, Eschauzier & Thate, tweede negen 2002) – Hooge Graven schurkt tegen de top 30 aan. “Een ondergewaardeerde baan,” zegt een jurylid over de baan op zandgrond in Ommen, “Misschien door de locatie ver weg van de Randstad?”

Lees verder
Hooge Graven ligt in een rustige en bosrijke omgeving vlakbij Ommen. Er is meer mogelijk voor de club, is het algemene oordeel. Door enkele zwakke punten zit er op dit moment niet een plaats in de top 30 in. Het oordeel van enkele juryleden:

• “Een te grote overgang tussen de prachtige ‘oude’ negen holes en de nieuwe negen uit 2002. En alle holes zijn net te krap aangelegd.”
• “Hier is veel meer mogelijk! Wie weet gaat de Hooge Graven in de nabije toekomst mee naar de top met de buren Gelpenberg, Twentsche en de Noord-Nederlandse.”

De club is sinds 2016 GEO-gecertificeerd en neemt allerlei maatregelen om te voorkomen dat bestrijdingsmiddelen moeten worden ingezet. Van experimenten met UV-straling op greens om schimmel aan te pakken tot het vellen van bomen rondom greens en tees. De heide wordt gestimuleerd en de rough op de nieuwe holes 3 tot 7 wordt geklepeld teneinde de grond te verarmen, waardoor de bal eerder gevonden wordt. In 2019 kregen de negen oude greens een zandinjectie om schimmels te voorkomen en de verschillen in kwaliteit tussen de oude en nieuwe greens te verkleinen. In 2020 zullen niet meer vlakke tees geëgaliseerd worden en in 2021 zullen bunkerranden gerenoveerd worden. Intussen wordt aan een plan gewerkt om de baan in 2022 en de jaren daarna op enkele plekken spannender te maken, bijvoorbeeld door de par-3 holes aan te passen, een vijver te verleggen of fairwaybunkers te herdefiniëren.

De club in Arriën heeft naast de 18-holes baan ook een 9-holes par-3 baan.

35 (33) Golfpark Wilnis (Veldzijde)

(1993 Eschauzier & Thate, 2011 tweede negen en aanpassingen oude negen Jol Golf Design) – Wilnis stond in de vorige lijst op plaats 33 en is een paar plaatsen gezakt.

Lees verder
Dat neemt niet weg dat de baan elk jaar mooier wordt omdat de beplanting op de nieuwe negen holes uit 2011 volwassener wordt.

Wilnis is een baan waar architecten Gerard Jol en Michiel van der Vaart goede nieuwe holes hebben gemaakt en de oude holes op een vakkundige manier hebben opgepept. Een van de juryleden:

• “De baan is gevarieerd geworden dankzij de prachtige uitbreiding. Wel goed oppassen op verschillende tees, de holes zijn niet altijd goed zichtbaar.”

Architecten Gerard Jol en Michiel van der Vaart over Wilnis: “Wilnis is een ‘polderlinksbaan’ die niet makkelijk te temmen is.”

Lees verder
“Na de uitbreiding tot 18 holes in 2011 zijn de oude holes in 2013 volledig herbouwd. Duizenden kubieke meters grond zijn aangevoerd om glooiingen te creëren. Alleen hole 9 resteert nog van de oude baan uit 1993. Wilnis is een “polderlinksbaan” die niet makkelijk te temmen is. Een pittige test zeker als er een beetje wind staat. Michiels favoriete hole is de par-3 15de, het is een van zijn fraaist ontworpen greencomplexen.” – Gerard Jol en Michiel van der Vaart

36 (39) Prise d’Eau Golf, Blaak-Sijsten holes

(1993, Ronald Fream, Alan Rijks) – Prise d’Eau is herontdekt door veel juryleden. “De baan heeft een goede lay-out en een aantal prachtige holes. Verdient een hogere notering!”

Lees verder
Prise d’Eau ligt in een rustig gebied tussen Tilburg en Gilze-Rijen met bos, heide en waterpartijen. Enkele beoordelingen:

• “Leuke holes met redelijk wat afwisseling maar ook vaak slechte greens.”
• “Leuke baan om te spelen maar vaak slechte greens. Ook leuk om te oefenen, ze hebben vrijwel alles.”

Prise d’eau is sinds 2018 GEO-gecertificeerd. De golfbaan beslaat ongeveer 120 hectare en grenst aan drie Ecologische Verbindingszones. Prise d’Eau wil een ecologische schakel zijn tussen die gebieden, want duurzaam, ecologisch beheer is vanaf de aanleg van de golfbaan een belangrijk thema geweest.

Omdat de golfbaan op een steenworp afstand van een waterwingebied ligt en voor een deel de status heeft van grondwaterbeschermingsgebied, is het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en groeistimuleringsmiddelen altijd tot het hoogst noodzakelijke beperkt gebleven. Het stimuleren van biodiversiteit op het golfterrein is een belangrijke doelstelling. “Behalve voor flora en fauna is dit natuurlijk ook goed voor golfers (hoe aantrekkelijker het terrein, hoe leuker het is voor de golfer)”, zegt het management.

Om de golfbaan aantrekkelijker te maken zijn er op diverse plekken heidegebieden ontwikkeld. De baan is in 2018 begonnen met een natuurproject dat gesubsidieerd wordt door de Provincie Noord-Brabant. Het behelst onder meer de aanleg van een leefgebied voor een aantal bedreigde diersoorten die in de directe omgeving van de golfbaan al voorkomen.

Architect Alan Rijks over Prise d’eau: “Een golfbaan kan heel mooi ontworpen worden, maar wanneer het onderhoud ook zeer goed wordt gedaan, dan is de presentatie van de golfbaan een cadeau voor de golfspeler.”

Lees verder
“Een 18-holes golfbaan uitgebreid naar een 27-holes project. Een interessante uitdaging die met de nieuwe uitgangspunten in de golfwereld mocht worden ontworpen. Met name moest er rekening worden gehouden met het speelplezier van de leden en de bezoekers. Voor veel golfspelers is de tijd je vijand, daarom spelen veel mensen tegenwoordig maar negen holes.

Door de mogelijkheid van grote waterpartijen zijn er mooie sfeerbeelden terug te vinden in deze 9-holes uitbreiding. De vijvers zijn niet van plastic voorzien, wat gebruikelijk is, maar van trisoplast, een natuurlijk product dat waterdicht is, hierdoor zijn de vijvers veel natuurlijker afgewerkt en begroeid.

Waterpartijen worden mooi als je deze in de lengte kan zien, dan beleef je deze ruimte optimaal, dat zie je met name op tees van hole 1 en 9. De belevingsruimte van deze uitbreiding is op sommige holes terug te vinden, het geeft het project een fijn gevoel en met de zanderige ondergrond zijn de rough-zones prachtig wanneer het roodzwenkgras zich ontwikkelt.

Een golfbaan kan heel mooi ontworpen worden, maar wanneer het onderhoud ook zeer goed wordt gedaan, dan is de presentatie van de golfbaan een cadeau voor de golfspeler. De Enk Golf & Groen en het team op de baan, onder leiding van Jeroen Vingerhoets, maken het ontwerp per seizoen erg aantrekkelijk en uitdagend.

De grondwaterstand in het terrein kan soms flink fluctueren. Hierdoor hebben we een natuurlijke oever gecreëerd die water kan laten overstromen zonder zelf weg te spoelen. Tegenwoordig zijn de regenbuien anders dan vroeger en met een vernieuwde ontwateringsmethode in de golfbaan kan men de baan weer sneller openstellen voor spelers. Dat vergt waterberging en een goede waterafvoer; allemaal zaken die tegenwoordig in het ontwerp moeten worden meegenomen.

Mijn favoriete hole is de negende; een zeer golftechnische hole met hoogteverschillen. Je locatie op het eerste landingsgebied bepaalt of je een makkelijk of relatief moeilijker schot hebt naar de green. De verschillende bunkers maken de strategie interessant vanaf de tee en voor je tweede of derde schot naar de green. Wanneer een par of bogey is gemaakt mag je trots zijn op het resultaat.

Het terrein heeft mooie zones met verschillende beplantingen, heide- en roughzones. De natuurontwikkeling is op deze 9-holes uitbreiding erg goed geslaagd.” – Alan Rijks

37 (40) Drentsche G&CC, Rood/Wit holes

(2002, Gerard Jol) – Een stijging voor de 27-holes baan in Zeijerveen omdat het onderhoud verbeterd is waardoor het ontwerp beter uit de verf komt.

Lees verder
De Drentsche ligt in een bosrijke omgeving ten noorden van Assen. Een prachtige locatie maar echt spannend is de baan niet met onder meer bunkers die te ver van de green liggen. Maar het is volgens de meeste juryleden toch een redelijk goed ontwerp.

De Drentsche is relatief goedkoop aangelegd op leemachtige grond en op zo’n basis kan een baan met slecht onderhoud snel achteruitgaan. Maar begin 2018 is het onderhoud overgenomen door een van de grote golfaannemers in Nederland – en de baan is meteen verbeterd. De eerste verbetering was de kwaliteit van de greens. Een andere verbetering is een flinke dunning in de bosvakken, waardoor er nieuwe doorkijkjes zijn ontstaan. Ga zo door. Zoals een van de juryleden zegt:

• “Het is een baan die erg zou kunnen opknappen van verbeterd onderhoud en subtiel redesign hier en daar, zonder meteen heel diep in de buidel te tasten.”

De Drentsche heeft in 2018 het GEO-certificaat ontvangen en in het rapport van de auditor is er lof voor de afwisseling van landschappen en landschapselementen zoals zwerfkeien, laantjes, vennen en een bos. De baan is sinds kort elk jaar gastheer van een groot internationaal jeugdtoernooi, de Tulip Golf Challenge. De Drentsche is een van de banen in Nederland met hotelkamers op de baan. Ook is er een 9-holes par-3 baan.

Architecten Gerard Jol en Michiel van der Vaart over de Drentsche: “Voor velen is de Drentsche een grote verrassing wanneer ze de plek gevonden hebben.”

Lees verder
“Voor velen is de Drentsche een grote verrassing wanneer ze de plek gevonden hebben. Net ten noorden van Assen liggen er in een groot bosgebied (140 hectare) 27 holes en een par-3 baan. Rondom een fraai clubhuis aan een grote vijver beginnen de drie circuits en ze hebben elk een eigen karakter, Geel sluit aan op het omliggende landschap, Rood is half bos en half weidsheid en Wit ligt geheel in het bos. Beken en vijvers komen in het spel en er moeten de nodige strategische keuzes gemaakt worden om niet in het bos te verdwalen. Komende uit het Westen is het een weekendje uit, want er kan geslapen worden in een ruime Lodge, onder het motto ‘spelen, eten, zuipen en zo naar je bedje kruipen’.” – Gerard Jol en Michiel van der Vaart

38 (45) Edese GC Papendal

(1978, Frank Pennink, uitbreiding 1992 Joan Dudok van Heel, aanpassingen Frank Pont, aanpassingen Michiel van der Vaart) – De Edese is flink gestegen. Een van de juryleden vat kort samen waarom: “Het is een mooi stuk land en er zijn goede aanpassingen gedaan door Michiel van der Vaart.”

Lees verder
Anderen over de Edese:

• “Op deze prima baan is de laatste paar jaar veel veranderd. De baan is vooruit gegaan.”
• “Deze baan speelt beter dan hij oogt. Er is veel strategie, de golfer moet nadenken op bijna elke tee; de Edese is ondergewaardeerd.”
• “Een goede baan met een aantal spannende holes (afwisselende par 4’s voornamelijk). Rondom de turn liggen de interessantste holes, waarbij je forse hoogteverschillen tegenkomt. Ook de dubbele green van 8 en 10 is een leuk element.”
• “Het is een mooi stuk land waar nog veel meer mogelijk is.”
• “De start – op een par-3 – is slecht en de routing tussen hole 1 en 2 ook, maar ik ben onder de indruk van de unieke omgeving. Een subtopper.”
• “Een echte Pennink-layout met typische mounds rond saaie greens. Geen sterke balans in het geheel, maar een fraai terrein.”
Volgens sommigen behoort de Edese, tegenwoordig “De Edese Golfclub Papendal”, in de top 25 of 20.
• “Deze baan heeft veel potentieel, met de juiste aanpassingen door de juiste persoon kan de Edese in de top 20 komen. Voor Nederlandse maatstaven is deze baan heuvelachtig en daarom zijn er mooie uitzichten. Veel goede holes, best wel veel interessante greencomplexen en goed onderhouden. Op enkele plekken zouden er wat bomen weg kunnen en de stijl van de oude bunkers beviel mij niet, die waren erg gewoontjes gezien de plek waar de baan ligt. Met meer karakteristieke bunkers en door enkele maailijnen te verbeteren kan het heel wat worden.”
• “De golfbaan doet weinig aan naamsbekendheid en de rough was wat hoog in het seizoen. Maar deze baan heeft eigenlijk maar drie minder goede holes, de rest is gewoon erg goed en uitdagend. Het onderhoud is bovengemiddeld en de baan is het hele jaar goed speelbaar door de zandgrond, zelfs als het hard geregend heeft. En, de baan ligt dus echt in een groot natuurgebied, heuvelachtig en on Nederlands.”

De Edese presenteert zich als heidebaan (heathland course). De baan werd in de jaren 2005-2008 gerenoveerd onder leiding van Frank Pont. Sinds 2013 is Michiel van der Vaart de huisarchitect. De baan gelegen tussen Arnhem, Oosterbeek en Ede heeft flinke hoogteverschillen en biedt uitzicht op omringende bossen.

De club meldt dat er hard gewerkt wordt om de kwaliteit van de greens en fairways te verbeteren. In de afgelopen jaren zijn enkele afslagplaatsen verplaatst en verlegd, met name om de zicht- en speellijnen te verbeteren. De Edese overweegt om in de toekomst een korte par-3 hole te creëren, die de baan op dit moment nog ontbeert, en een bestaande par-3 hole te verlengen tot een par 4.

De Edese doet verder veel aan het stimuleren van de heidegroei. “Door middel van transplantatie van plaggen, ter beschikking gesteld door Natuurmonumenten, zijn op vijf holes heidegebieden aangelegd. Het betreft heideplaggen die over een totale oppervlakte van circa 2.000 m2 zijn afgegraven. Na afgraving van de zwarte grond op de ontvangende delen van de baan zijn de plaggen over de zandbodem verspreid. De heidegebieden zijn gecreëerd op de carry van de eerste hole, in voormalige roughgebieden naast de fairways en op de laatste hole in enige mate op de voormalige fairway waardoor deze hole aanzienlijk uitdagender is geworden.” Door de aanleg van de heidegebieden, en door het verschralen van de rough, wordt het “heathland karakter” van de baan verder versterkt. “Mede met dat doel worden hier en daar plantvakken tussen de holes verder uitgedund om nog mooiere door- en vergezichten te creëren.”

De club is sinds 2011 GEO-gecertificeerd. “Het accent wordt verschoven naar de toepassing van mechanische methoden en natuurlijke middelen, waarbij het experiment niet uit de weg wordt gegaan”, meldt de club. De Edese onderzoekt of het mogelijk is om een tweede waterbron in de baan te slaan. Tevens wordt gekeken naar de aanleg van een waterbassin dat wordt gevoed door gezuiverd afvalwater. Een dergelijk bassin zou voor een belangrijk deel voorzien in de waterbehoefte van de baan.

Architect Michiel van der Vaart over De Edese: “In een gebied met hoge cultuurhistorische waarde (Operation Market Garden 1944) ligt een verrassend uitgestrekte golfbaan met on-Nederlandsche hoogteverschillen.”

Lees verder
“In een gebied met hoge cultuurhistorische waarde (Operation Market Garden 1944) ligt een verrassend uitgestrekte golfbaan met on-Nederlandsche hoogteverschillen. Sinds 2014 ben ik betrokken bij de Edese GC Papendal. Van het opstellen van een mission statement tot het daadwerkelijk aanpassen van zowel speltechnische als landschappelijke elementen. Hoofdthema is het invoeren van heidegebieden en het optimaliseren van het zo Engels aandoende landschap; uitgestrekte gras en heide met clusters bomen en vergezichten. Er worden jaarlijks vele honderden vierkante meters heideplaggen uit naburige natuurgebieden getransplanteerd op door ons aangewezen en aangepaste gebieden binnen de golfbaan. Een van mijn lievelingsholes is nu waarschijnlijk hole 2. Zeker nadat we in het voorjaar van 2019, er ruim 1500m2 nieuw heidegebied hebben gecreëerd.” – Michiel van der Vaart

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over de Edese: “Een van mijn eerste projecten in Nederland.”

Lees verder
“Een van mijn eerste projecten in Nederland, waarbij ik de twee bestaande negens (Pennink, Dudok van Heel/Steensels) qua stijl dichter bij elkaar heb gebracht, de bunkering strategischer heb gemaakt, de maailijnen heb uitgebreid en meer kort gras rond de greens heb geïntroduceerd. De Edese zou met minder bomen en meer hei, en met betere greenomgevingen, een nog mooiere baan kunnen zijn.” – Frank Pont

39 (36) Efteling Golfpark

(1995, Donald Steel) – Terreinverlies voor de 18-holes baan van het pretpark die in de toekomst gesloten zal worden.

Lees verder
Een enkeling vindt dat de baan van De Efteling niet in de Top 50 thuishoort, maar een meerderheid is het daar niet mee eens. Wel is de algemene opinie dat het ontwerp zwakke kanten heeft:

• “De baan van de Efteling is prachtig gelegen maar voor een positie hoger in de Top 50 zijn er te veel zwakke holes.”

In de afgelopen jaren zijn veel tees gerenoveerd en dit wordt vervolgd in 2019. De golfbaan werkt al enige jaren pesticidevrij. “Dit heeft geleid tot een kwetsbare baan (mede door de hete zomer),” aldus het management, “maar we zien aan alle metingen dat de grascondities een goede lijn vertonen op het gebied van de groei van de juiste grassoorten.”

Leden hebben in 2019 te horen gekregen dat de baan in 2034 gesloten zal worden.

40 (37) Het Rijk van Sybrook, Noord/Zuid holes

(1992, Alan Rijks, Paul Rolin) – Sybrook in Enschede is een voorbeeld van een mooi gelegen baan waar recente aanpassingen niet in goede aarde vallen.

Lees verder
De golfbaan van Het Rijk ligt op een fraai en oud Twents landgoed in een bosrijk gebied. Sommige holes liggen in een coulisselandschap, andere in het bos. Enkele beoordelingen over de sinds 2017 GEO-gecertificeerde baan:

• “Mooie bosholes maar de nieuwere holes vind ik tegenvallen. Jammer dat niet 18 holes in het bos konden worden aangelegd.”
• “De nieuwe holes zijn teleurstellend en de routing is matig: veel lopen.”

Architect Alan Rijks over Het Rijk van Sybrook: “Een toplocatie voor een golfbaan.”

Lees verder
“Ons eerste bezoek aan dit project in het oosten van het land, tegen de Duitse grens, was bijzonder. Een van de initiatiefnemers, de heer J. Scholte, liet ons het terrein zien met open akkers en een bosgebied met veel mooie lanen en rododendronstruiken, een toplocatie voor een golfbaan.

De locatie van het clubhuis was nog een hele discussie maar onze gedachte was dat de avondzon met binnenkomende golfspelers een erg fraai beeld moest zijn als je op het terras zat. De procedure heeft relatief lang geduurd maar met wat aanpassingen konden we een fraai landschappelijke golfbaan aanleggen die goed past in het Twentse landschap. Vooral de mooie bomen en rododendronstruiken gaven het project een extra glans; waar vind je bij nieuwe banen dergelijke ingrediënten om te gebruiken?

In deze tijd (1992) moesten we van de NGF met een golfbaanontwerp aan een bepaalde lengte voldoen om de A-status te verkrijgen. Onze gedachte was dat lengte niet de maatstaf moet zijn voor een geslaagde golfbaan, en gelukkig is dit nu aangepast bij de NGF. Goed ontworpen holes zijn vaak uitdagender door gebruik te maken van bestaande elementen of hindernissen. Het is beter om een paar kampioensbanen te maken in het land voor nationale en internationale wedstrijden, maar de meerderheid van de golfspelers heeft meer speelplezier op kortere banen.

De 18-holes golfbaan werd drukbezocht en er werd snel gedacht aan een uitbreiding naar 27 holes. De uitbreiding kreeg een meer open landschap maar door gebruik te maken van een paar bestaande sfeervolle bosholes is het een geslaagde eenheid geworden.

In 2007 werd deze golfbaan in Twente overgenomen door Het Rijk Golfbanen uit Groesbeek. De zware ondergrond is door goed onderhoud en investeringen in o.a. drainage steeds beter gaan ontwateren. Hierdoor is de golfbaan nog beter bespeelbaar geworden.
Het Rijk Golfbanen heeft ook een groot onderhoudsplan in werking gesteld door goed te kijken naar het bosbestand op de baan en naar het speelplezier. Hierom zijn delen van de golfbaan meer open gemaakt, want bomen hebben zich naar het licht ontwikkeld. Op een gegeven moment moet je keuzes maken over het laten staan of weghalen van bomen. (Veel mensen kijken alleen naar de stam van de boom terwijl wij juist kijken naar de breedte van de kroon en de toekomst van deze boomsoort. Gemiddeld groeit er 20 tot 30 cm taklengte aan een kroon per jaar.)

Ook het clubhuis heeft een renovatie ondergaan; veel is er geïnvesteerd in Het Rijk van Sybrook. De golfbaan is met name prachtig wanneer de rododendrons bloeien en daarna met de mooie solitaire bomen met prachtige zichtlijnen.” – Alan Rijks

41 (35) G&CC Crossmoor

(1986, Joan Dudok van Heel, Hans Hertzberger) – Een “leuke baan met een mooi einde” volgens een van de juryleden, maar Crossmoor heeft in de Top 50 terrein verloren.

Lees verder
De baan ligt in landschapspark Kempenbroek nabij Weert, een van de weinige stiltegebieden van Nederland. Door de droge zomer van 2018 zijn er bomen doodgegaan – maar daar is de baan eigenlijk van opgeknapt want in de loop der tijd is er enorm veel geplant, te veel … Enkele beoordelingen:

• “Crossmoor speelt niet makkelijk.”
• “Een rustgevende, landelijke setting”.
• “Goed bewaakte greens.”
• “Met een relatief eenvoudige renovatie zou veel kunnen worden bereikt (speel- en zichtlijnen verbeteren, hindernissen op juiste plekken leggen, etc.). Ook maken diverse delen van de baan (met name tees en bunkers) een wat versleten indruk.”

Het onderhoud is goed op de Limburgse baan en dat is danken aan een groot team (zeven greenkeepers) en een grotendeels vernieuwd machinepark. Het management meldt dat de baan in 2018 is uitgerust met een volledig geautomatiseerd (waterbesparend) beregeningsysteem. Crossmoor is overigens een van de weinige Nederlandse golfbanen met een hotel op de baan.

42 (47) GC Princenbosch, B/C holes

(1994 Alan Rijks eerste 18, 2002 derde 9) – Een flinke sprong omhoog voor de baan in Molenschot nabij Breda omdat de golfclub de baan voortdurend met kleine stapjes verbetert.

Lees verder
Dit oordeel over Princenbosch vat samen wat veel anderen ook melden:

• “Ondergewaardeerde baan. Kwaliteit én duurzaamheid van onderhoud op niveau. De nieuwste lus uit 2002 is inmiddels uitgegroeid tot een verzameling volwassen holes.”

Duurzaam ondernemen is al jaren standaard bij Princenbosch, een club die sinds 2013 GEO-gecertificeerd is. “Wij hebben de laatste jaren gefocust op prettige speelbaarheid van de baan, goede greens het hele jaar door en het voorkomen van natte plekken door een goede waterafvoer.”

Op Princenbosch zijn in de winter 2018-2019 enkele bunkers gerenoveerd (op B3 en A7) en nieuwe bunkers aangelegd (op C6 en C4). C6 heeft een nieuwe backtee gekregen en is sindsdien 40 meter langer. In 2019 worden er nieuwe backtees aangelegd op C1 en C7. Ook was de baan van plan om in 2019 de short-game oefenfaciliteiten aan te passen en uit te breiden met zes par-3 holes.

Architect Alan Rijks over Princenbosch: “Veel golfspelers realiseren soms niet dat ze in een natuurpark mogen rondlopen en daar een golfbal mogen slaan.”

Lees verder
“Cees Beenackers was een boer met maïsvelden en koeien. Maar hij besloot het roer om te gooien en een golfbaan te beginnen. Waar begin je aan, zei iedereen, maar hij had een vooruitziende blik.

Een 27-holes golfbaan onder Breda, die gerund wordt door de familie in samenwerking met de golfclub. De eerste 18 holes vormen een sfeervolle golfbaan en bestaan uit zeer verschillende holes. Bestaande eiken zijn bewaard gebleven en bepalen op sommige holes de strategie van de speler. Doordat één van de zoons begaan is met de natuur hebben sommige holes prachtige begroeiing gekregen. Veel golfspelers realiseren soms niet dat ze in een natuurpark mogen rondlopen en daar een golfbal mogen slaan.

In 2002 heeft men grond aangekocht om de golfbaan uit te breiden met negen holes tot een 27-holes project. Deze holes moesten aansluiten op de bestaande sfeer en ontwerpwijze maar moesten iets lastiger en meer uitdaging krijgen. Dat kwam omdat de andere zoon in het nationale team speelde en meer variatie wilde hebben in schoten vanaf de tee en schoten naar de green. Het was een hele uitdaging om deze nieuwe negen holes goed te doen samensmelten met de twee bestaande 9-holes combinaties.

In het begin konden veel lage handicappers rechtstreeks naar de greens slaan, maar nu de beplanting is gaan groeien en hoogte heeft gekregen moet men de juiste landingsgebieden opzoeken. Dat is het moeilijke van ons vak als golfbaanarchitect: je ontwerpt een nieuw landschap dat zich nog moet ontwikkelen. De grasmat waar men vanaf speelt is vaak snel ontwikkeld maar de beplanting is pas na vijf, tien of 15 jaar zodanig ontwikkeld dat de golfstrategie zich dan pas goed laat zien.

Golfbaan Princenbosch gaat nu zijn laatste renovatie doen; de oude driving-range wordt omgevormd tot een par-3 baan met veel oefengelegenheden voor het korte spel.

Het clubhuis is een van de gezelligste van het land; wanneer je er ook komt, het is sfeervol en gastvrij. De familie Beenackers gelooft in dit concept en heeft bewezen dat je succes kunt hebben met deze gedachte.” – Alan Rijks

43 (38) Het Rijk van Nijmegen, Nijmeegse Baan

(1987, Paul Rolin, Alan Rijks) – Degelijk golf in Nijmegen in een mooi landschap met flinke hoogteverschillen.

Lees verder
Golfbaan Het Rijk van Nijmegen is aangelegd op flink glooiend terrein naast het Groesbeekse Bos. De hoogteverschillen tussen het laagste en hoogste gelegen deel van de baan bedraagt zo’n 25 meter. Het landschap is vrij open maar wordt omzoomd door bosranden en beplantingen. Oude bomenlanen, waste areas en blinde holes bepalen het karakter van de Groesbeekse kant van de baan. De hoogteverschillen bieden uitzichten tot aan Duitsland. De Nijmeegse kant is volgroeid en licht glooiend. Een jurylid noemt Het Rijk van Nijmegen “een van de beste pay-and-play opties in Nederland”. Andere opmerkingen:

• “Vooral de Nijmeegse baan is interessant; de baan oogt ouder dan ie is en dat is altijd goed. De tweede baan, de Groesbeekse (Noord-Oost-Zuid), is wel veel minder.”

Andere juryleden:

• “Een baan voor iedere golfer.”
• “Mooie heuvelbaan met vergezichten, dat zie je niet veel in Nederland. De Nijmeegse baan is niet ‘overdesigned’ zoals de overige aangepaste holes. De par 5’s zijn sterk en de greens vrij lastig. Ook de blinde holes zijn eerlijk. Punt van kritiek is dat alle par 3’s uphill spelen en als je de fairway mist staan de struiken dicht op elkaar.”

Het Rijk van Nijmegen is sinds 2016 GEO-gecertificeerd.

Architect Alan Rijks over Het Rijk van Nijmegen: “Mijn allereerste ervaring in golfbaanarchitectuur ligt bij dit project te Groesbeek.”

Lees verder
“Mijn allereerste ervaring in golfbaanarchitectuur ligt bij dit project te Groesbeek. Oude golfbaanarchitecten hadden vaak geen achtergrond als landschapsarchitect of een opleiding als golfbaanarchitect; het waren goede golfspelers die konden tekenen. Met baron Paul Rolin kon ik erg goed discussiëren, mijn inbreng als landschapsarchitect was in veel gevallen een positieve aanvulling.

De golfbaan in Groesbeek kreeg een 18-holes championship course van par 72 en een 18-holes baan. De initiatiefnemer was de heer H. Hoogwegt; het was in 1985 de eerste commerciële ‘openbare’ golfbaan in Nederland.

Het huidige clubhuis is de oude boerderij die in het begin stond, dit moest het centrum worden van het complex. Een moeilijke uitdaging aangezien er veel zaken bij het clubhuis georganiseerd moest worden: startende en finishing greens, parkeerplaatsen en een drivingrange. Mijn inbreng is nog steeds te zien doordat ik de huidige parkeerplaats heb laten afgraven; met de verkregen grond konden we alle greens beter vormgeven. (Grond verkrijgen is vaak het belangrijkste bij nieuwe projecten; wanneer het uit eigen terrein komt is dat vaak goedkoper dan grond aankopen. Daarom zie je vaak vijvers op golfprojecten, de grond die bij het graven van een vijver vrijkomt wordt elders in de baan gebruikt.)

De aanleg geschiedde in een erg droge periode en de baan is relatief snel ingezaaid. De aangebrachte beplanting was niet hoger dan 70 cm boven de grond. Wanneer je nu door de golfbaan loopt is dat niet te geloven; sommige bosschages zijn inmiddels erg volwassen geworden en er zijn prachtige solitaire bomen.

Een groot golfspeler in Nederland is op Het Rijk van Groesbeek zeer succesvol geworden, Robert-Jan Derksen heeft hier het golfspel geleerd en ons veel mooie momenten gegeven op de European Tour.

Ik mocht ook de tweede grote aanleg realiseren; Het Rijk van Nijmegen werd namelijk de grootste baan van Nederland met 45 holes. Voor de inpassing van deze holes was nogal wat inpassingsvermogen nodig; alles moest vanuit het huidige clubhuis gebeuren.

De hoogteverschillen op de aangekochte grond waren veel groter dan op de bestaande baan. Hierdoor zijn sommige holes erg leuk om te spelen; je kan ze afsnijden of je moet met de glooiingen rekening houden hoe de bal naar de green kan rollen.

De laatste jaren investeert Het Rijk van Nijmegen ook in verbeteringen van het clubhuis en holes. Zo zijn op Het Rijk van Nijmegen mooie renovaties gedaan met o.a. verhoogde tees, verbeteringen rondom de greens en nieuwe greens.
Het is een heel bijzonder complex met een groot onderhoudsteam, want alles moet om 9.00 uur in de ochtend klaar zijn voor de gebruikers.” – Alan Rijks

44 (49) GC de Dommel

(1930 Colt, Alison & Morrison, renovatie Frank Pennink, uitbreiding 1984 Donald Steel/uitbreiding 2014 Frank Pont) – De uitbreiding van 12 naar 18 holes leidt nog steeds tot veel discussie maar De Dommel is in de Top 50 vijf plaatsen gestegen.

Lees verder
Veel juryleden noemen de uitbreiding van de heide- en bosbaan in Sint-Michielsgestel van 12 naar 18 holes “niet geslaagd”.

• “Ik hou erg van de oude 12. De uitbreiding was niet nodig!”

Een enkeling vindt dat de baan helemaal niet in de Top 50 thuishoort maar de algemene opinie is dat De Dommel hoger in de ranglijst moet staan.

• “Ok, de nieuwe zes holes zijn totaal anders dan de oude twaalf, maar deze baan doet niet onder voor veel banen op plaats 41 tot en met 50. Ook omdat de kwaliteit van het onderhoud prima is.”

Anderen:

• “De uitbreiding naar 18 holes verhoogt het speelplezier maar eerlijk is eerlijk, de nieuwe holes houden de kwaliteit van de oude holes niet bij.”
• “De Dommel behoort wat mij betreft in de top 40.”
• “De Dommel hoort net in de top 50 thuis op basis van de oude holes op het landgoed, de nieuwe holes zijn erg pover.”
• “De oude Colt-holes zijn tricky en bij vlagen ‘quirky’. De nieuwe holes vallen erg uit de toon en spreken ook minder tot de verbeelding. De par-5 zesde is wel een gave hole met een tricky approach naar een smalle geonduleerde green in een venijnige hoek, maar de par-3 vijfde is meer een pitch-en-putt hole die er tussen is gewurmd.”
• “Een charmante plek om te spelen maar soms slordig en onverzorgd.”

De golfbaan is aangelegd op een gedeelte van landgoed Zegenwerp, ten zuiden van Sint-Michielsgestel. Sinds de uitbreiding naar 18 holes, in 2014, heeft de club de tee van de eerste hole verhoogd en vergroot. Hole 2 heeft een nieuwe tee gekregen en is 30 meter langer geworden. Op dit moment buigt De Dommel zich over andere aanpassingen. Onder anderen architect Martin Hawtree is om advies gevraagd.

De Dommel is sinds 2016 GEO-gecertificeerd. De club is al klaar voor het verbod op gewasbeschermende middelen; die worden niet meer gebruikt. Ondanks de baanuitbreiding is het waterverbruik niet toegenomen. De club overweegt te investeren in zonnepanelen voor de handicarts en horecakoeling.

Architect Frank Pont van Infinite Variety Golf Design over De Dommel: “Het eindresultaat is een mooie en interessante 18-holes baan in het gedachtegoed van Colt.”

Lees verder
“De Dommel was een 12-holes baan (negen holes van Colt, drie holes van Steel) die al bijna 15 jaar bezig was om een 6-holes uitbreiding te realiseren toen ze Infinite Variety Golf Design benaderden om te helpen dit project alsnog gerealiseerd te krijgen. In samenwerking met Buiting Advies lukte het ons binnen drie jaar om de uitbreiding samen met de club voor elkaar te krijgen. Natuurlijk betekende dit wel dat er ook de nodige essentiële compromissen naar de natuurorganisaties moesten worden gemaakt. Ook was een van de uitdagingen dat het uitbreidingsgebied uit weilanden bestond, in contrast met de oorspronkelijke holes die in een heide-/bosgebied liggen. Desalniettemin is het eindresultaat een mooie en interessante 18-holes baan geworden in het gedachtegoed van Colt, waarbij de baan in de komende 10-15 jaar in visueel opzicht steeds meer een geheel zal worden. Verdient echt een veel hogere plaats in deze rankings …” – Frank Pont

45 (42) Golfpark De Haenen

(2008, Jol Golf Design) – De bijzondere Noord-Brabantse baan, gelegen bij een kerkhof en missiehuis, heeft enkele plaatsen terrein verloren.

Lees verder
De Haenen noemt zichzelf “de meest afwisselende golfbaan van Brabant”. Enkele beoordelingen:

• “Een kwaliteitsbaan én duurzaamheid van onderhoud op niveau. De holes van de nieuwste lus zijn volwassen geworden.”
• “Een leuke baan voor iedere golfer met korte par-5 holes waar iedereen kan scoren.”
• “Afwisselende holes en heel mooi als alle rododendrons in bloei staan.”

De Haenen, elf jaar oud, onderscheidt zich van andere golfbanen omdat de golfer in vier verschillende landschappen verkeert. Park (hole 1, 7 t/m 9 en 18, met twee grote vijvers en rododendrons en azalea’s); gras/wetland (hole 2 t/m 6, met tussen 2 en 3 de grootste zandverstuiving van alle golfbanen in Nederland); bos (hole 10 t/m 13, met de Oranjevijver) en heide (hole 15 t/m 17). De Oranjevijver is een door de broeders uitgegraven zwemvijver waarin prinses Juliana in 1945 heeft gezwommen. Naast de vijver bevindt zich een betonnen zwembad.

De baan zit niet stil, er wordt steeds gewerkt aan verbeteringen. De tee op de hole bij de vijver is nu van gras en niet langer van kunstgras. Er is meer licht en lucht op de hole gecreëerd zodat een tee van gras kan blijven leven. Verder is de zandverstuiving tussen hole 2 en 3 recent vergroot en is extra drainage aangebracht.

De Brabantse baan is sinds 2017 GEO-gecertificeerd. De Haenen heeft in de baan een uitgebreide kunstcollectie neergezet die ook voor niet-golfers toegankelijk is (er voeren openbare paden door de baan).

Architect Michiel van der Vaart over De Haenen: “De kamers waarin je speelt hebben allemaal een eigen thematiek: Bos, Heide, Schraalgras en Park.”

Lees verder
“Het is voor mij een van de eerste werken op het bureau waaraan ik intensief gewerkt heb. Een slimme structuur van golfholes is in de basis verzonnen door Gerard Jol. De kamers waarin je speelt hebben allemaal een eigen thematiek: Bos, Heide, Schraalgras en Park. Met dit concept won Jol Golf Design samen met de projectontwikkelaar de prijsvraag in 1997, om het vervolgens het pas in 2007 aan te mogen leggen. Het is in Nederland de tweede baan gebouwd met behulp van een GPS-systeem. Grote hoogteverschillen en heidevelden en stuifzandgebieden en een immer hoogwaardig onderhoudsniveau zijn kenmerkend voor de baan. Een van mijn favoriete holes is de par-4 15de, een scherpe dogleg naar rechts waar je echt beloond wordt als de drive ver genoeg is. Wanneer je te kort bent, dan is een schot over een heidegebied nodig.” – Michiel van der Vaart

46 (43) Zuid-Limburgse G&CC Wittem

(1959, Fred Hawtree, Paul Rolin 1992, aanpassingen Bruno Steensels, Caspar Grauballe) – Wittem heeft net een grote renovatie achter de rug en de meeste juryleden hebben de vernieuwde baan nog niet gezien. Over twee jaar zal duidelijk worden of de baan weer klimt  in de Top 50.

Lees verder
Wittem is prachtig gelegen in een gebied tussen de beekdalen van de Gulp en de Geul. Het is de hoogste golfbaan van Nederland, het overgrote deel van de baan ligt op een plateauterras tussen 180 en 205 meter boven NAP. Dat biedt mooie vergezichten op het omringend heuvelland. Bovendien speelt men in een oase van rust. De golfer treft bosrijke holes, gelegen in het Natura-2000 gebied Geuldal, en holes gelegen in een open omgeving. Het bosgebied valt onder verantwoordelijkheid van Staatsbosbeheer. Het betreft een bosgebied dat lang geleden is aangeplant door de Staatsmijnen. Het hout van de snel groeiende dennen werd gebruikt voor het stutten van ondergrondse mijngangen. De golfbaan werd aangelegd in een open plek in het productiebos.

In de Benelux heeft Fred Hawtree banen als Houthalen, Waterloo en Wittem (de oudste negen holes) ontworpen. In het algemeen zijn dat voorbeelden van klassieke, ingetogen golfbaanarchitectuur, met veel aandacht voor strategie. Enkele oordelen van de jury:

• “Een uitdagende baan met park- en bosholes. Maar er is de laatste vijf jaar veel gewerkt en ik heb de baan dus elke keer anders gespeeld.”
• “De oude negen blijven het winnen van de nieuwe negen, maar samen een goed duo.”

Aan het verkleinen van het verschil tussen de bos- en weideholes is de afgelopen jaren hard gewerkt. De renovatie van de Zuid-Limburgse Golf & Country Club Wittem heeft zes jaar geduurd en in maart 2019 zijn de puntjes op de i gezet. Het werk is uitgevoerd onder leiding van Caspar Grauballe die voor het bureau Hawtree een hoofdrol had bij het ontwerp van Trump Aberdeen. Het doel: “een klassieke en uitgewogen golfbaan, met gevarieerde, strategische holes.” Op alle holes zijn nieuwe, beter gepositioneerde afslagplaatsen gemaakt met betere zichtlijnen naar de green. Acht greens zijn geheel vervangen en er zijn nieuwe bunkers gekomen.

De Zuid Limburgse, de oudste golfclub van de provincie, is sinds 2012 GEO-gecertificeerd. Het onderhoud op is in handen van SBA onder leiding van hoofdgreenkeeper John Gerekens. Tegelijk met de aanpassingen van de holes zijn ook de vijvers gerenoveerd met als bijkomend voordeel een gesloten waterhuishouding. In de komende jaren ligt de prioriteit bij bosrandbeheer, om meer licht en lucht op de greens te krijgen en de biodiversiteit te verhogen. De bosbegroeiing is nu nog te dicht, vooral op de oude holes. Structureel bosbeheer is noodzakelijk voor licht en lucht en het klassieke baanontwerp aanzienlijk beter tot z’n recht laten komen. De club beseft dat ook maar heeft de vergunningen voor uitgebreid kapwerk nog niet rond. Wittem is intussen op allerlei fronten actief om de natuur te beschermen en de biodiversiteit te bevorderen, bijvoorbeeld door schapen in te zetten in de rough.
De golfbaan is een initiatief van enkele grote bedrijven uit Zuid-Limburg waaronder DSM. In juni 2019 is het Nationaal Kampioenschap Strokeplay voor Senioren op Wittem gespeeld.

47 (46) GC Kleiburg

(1974 Frank Pennink (uitbreiding 1992 Gerard Jol, aanpassingen Bruno Steensels) – Kleiburg stond in 2017 voor het eerst in de Top 50 en staat er in 2019 nog steeds in. “Goede verbeteringen in de afgelopen jaren”, zegt een jurylid.

Lees verder
Kleiburg is deels een parkbaan, deels een open baan. De wind op de 18 holes in Brielle is een belangrijke factor. De club heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in het ontwerp, het onderhoud en in duurzaamheid. In 2012 is begonnen met een renovatie van de baan tussen Voorne en Putten bij het Brielse Meer. Inmiddels zijn zeven holes gerenoveerd. De laatste renovatie betrof hole 16 en 17, deze zijn in 2018 afgerond. In 2020 staat de renovatie van hole 15 op stapel en ook wordt dan het bunkerzand vernieuwd.

De baan heeft onverwachte glooiingen, grasbunkers en hellingen gekregen en is uitdagender geworden. De nieuwe greens zijn meer geonduleerd dan de oude.

Kleiburg is sinds 2014 GEO-gecertificeerd; er worden sinds 2010 alleen maar biologische middelen gebruikt. In 2019 wordt het PGA Strokeplay Kampioenschap gespeeld op de Zuid-Hollandse baan. De club vierde in 2019 het 45-jarige bestaan.

Architecten Gerard Jol en Michiel van der Vaart over Kleiburg: “Het is een unieke baan geworden.”

Lees verder
“De oorspronkelijke negen holes werden aangelegd op een (te) klein terrein aan de oever van de Brielse Maas, maar het is een unieke baan geworden. Het was de eerste openbare golfbaan van Nederland. In de jaren negentig hebben we de baan uitgebreid naar 18 holes in het bosgebied en langs de oever van de Maas. De inpassing van een nieuwe stevige zeewering heeft vervolgens nog interessante aanpassingen mogelijk gemaakt.” – Gerard Jol en Michiel van der Vaart

48 (50) Golf- en Businessclub Scherpenbergh, Zwaluwen- en Dassenbaan

(1997, Tom MacAulay, uitbreiding Alan Rijks) – De baan in de glooiende bosrijke Veluwse natuur is bij goede en minder goede spelers zeer geliefd. Een van de juryleden vat samen waarom: “Golf is al moeilijk genoeg; wil je een leuke dag hebben en een mooi rondje spelen, dan moet je naar de Scherpenbergh.”

Lees verder
Andere oordelen:

• “Een groot, landelijk toernooi zal hier nooit worden gehouden. Maar wat is dit een allemachtig fijne zandbaan om te spelen.”
• ”Een minpunt: de routing van de laatste holes.”

Op hole 2 van de Scherpenbergh, een par 3, is in augustus 2019 een nieuwe green geopend waardoor de hole ongeveer 50 meter langer is geworden.

Golf- en Businessclub De Scherpenbergh ligt in de Ecologische Hoofd Structuur. Het management meldt dat het beheer hierop is afgestemd in samenwerking met de Vereniging Natuurmonumenten: “Dit is veelomvattend, van biologische middelen tot het inrichten met de juiste flora en het faunabeheer. Het terrein bestaat voor 50 procent uit Veluws bosgebied en hiernaast heidegebieden, waardoor dit natuurbeheer veelomvattend is.”

Architecten Alan Rijks over Scherpenbergh: “Lengte bepaalt niet het succes van een hole, ik zie liever een leuke of uitdagende strategie.”

Lees verder
“De golfbaan was er al als een 9-holes golfbaan ontworpen door Tom MacAulay; door het succes wilde men de golfbaan uitbreiden naar 18 holes.

Het zomaar inpassen van een 9-holes baan is vaak niet erg makkelijk. Tenslotte moet er een logische looproute gecreëerd worden waardoor alles als prettig wordt ervaren. Hierdoor moet je soms durven om bestaande holes om te draaien of zodanig te draaien dat er voor de toekomst een veel logischere hole ontstaat. Dat kan betekenen dat er soms afscheid genomen moet worden van mooie elementen in je golfbaan, om weer nieuwe te creëren.

Het bijzondere was dat de manager Joost Poppe zelf een goede golfspelers is met veel ervaring, hierdoor konden we aan tafel veel alternatieven maken om tot het uiteindelijke succes te komen.

In de tijd dat de renovatie en aanleg van de tweede negen holes plaatsvindt, moeten de leden wel enig geduld opbrengen. Er zijn alternatieve greens en soms tijdelijke holes gemaakt zodat de spelers steeds op een 9-holes baan konden spelen. Goede informatie en tekeningen aan de muur kunnen helpen bij dit resultaat. Gelukkig had Scherpenbergh een paar oefenholes liggen; die hebben we gebruikt als alternatieve holes wanneer er holes uitvielen voor de renovatie.

De nieuwe holes zijn niet erg lang maar wel uitdagend door de modulering die ik de holes heb gegeven. Lengte bepaalt niet het succes van een hole, ik zie liever een leuke of uitdagende strategie. Waar kan ik het beste landen voor mijn tweede schot naar de green? Elke hole die goed is ontworpen heeft dergelijke landingsgebieden.

De 18 holes die er momenteel liggen zijn nog niet het uiteindelijke resultaat; er is nog een klein gebied dat ontwikkeld mag worden voor twee holes. Het is in Nederland soms veel geduld hebben om tot een aanlegvergunning te komen.
De golfbaan Scherpenbergh wordt door veel golfspelers positief ervaren door zijn afwisseling in holes en de mogelijkheid om op veel plaatsen eventueel te stoppen en naar het clubhuis te lopen voor rust en het genot van een lunch of diner. De sfeer van het clubhuis en de prettige bediening maken het golfproject succesvol.” – Alan Rijks

49 (41) G&CC Hoenshuis

(1988, Paul Rolin, aanpassingen Bruno Steensels) – Veel terreinverlies voor de Zuid-Limburgse baan Hoenshuis maar recente aanpassingen zullen wellicht voorkomen dat de baan in de toekomst uit de Top 50 gaat verdwijnen.

Lees verder
Hoenshuis ligt aan de rand van een heuvellandschap tussen Heerlen en Maastricht en heeft terrein verloren. Maar de baan in Voerendaal klimt wellicht over twee jaar weer richting de top 40 want Hoenshuis heeft de afgelopen anderhalf jaar fors geïnvesteerd in de baan. De aanpassingen naar een ontwerp van Bruno Steensels zijn nog zo vers dat ze voor deze editie van de Top 50 niet meegewogen kunnen worden. Begin 2019 hebben er in de gehele baan grote werkzaamheden plaatsgevonden die als doel hebben om Hoenshuis “interessanter maar tegelijk ook eerlijker te maken”. Enkele holes veranderen flink van karakter. Verder bestaat het werk onder meer uit de aanleg van nieuwe afslagplaatsen, bunkeraanpassingen en de aanplant van bomen. De slotholes gaan volgens de baaneigenaar “een spannende finale” vormen. Los van de baanaanpassingen is er veel gerooid en gesnoeid.

50 (-) Amsterdamse GC

(1990 Paul Rolin, renovaties/aanpassingen Gerard Jol) – De baan van AGC staat voor het eerst in de Top 50. Na bijna drie decennia sleutelen is de baan stukken beter dan vroeger.

Lees verder
• “De Amsterdamse is erg ondergewaardeerd in vergelijking met de buurman, Houtrak. Er is veel verbeterd.”

Aldus een van de juryleden. Dertig jaar gelden was de baan, aangelegd op landbouwgrond in een kleipolder, vlak, open en saai. Nu ligt er een glooiende parkbaan met waterpartijen en bos. Recent zijn bunkers aangepast – vergroot en in het zicht gebracht – en twee jaar geleden zijn holes 6 en 7 ingrijpend gerenoveerd door architect Gerard Jol. Green 6 moest aangepast worden omdat die door de wortels van abelen werd aangetast.

In de aanloop naar een verbod op bestrijdingsmiddelen wordt overal licht en lucht gecreëerd. In de loop der jaren zijn veel drainagebuizen toegevoegd en vervangen waardoor de baan buiten het seizoen veel droger is dan voorheen. In totaal ligt er 90 kilometer aan drainageleidingen op het golfterrein.

Het werk is nog niet klaar: AGC sleutelt nog jaarlijks aan de 18-holes baan. En er zijn daarnaast plannen om de 6-holes par-3 baan uit te breiden naar 12 holes.
De club bezit het GEO-certificaat sinds 2011. Na advies van de STRI is de kwaliteit van de greens verbeterd. Straatgras is teruggedrongen en het percentage zwenkgrassen is gestegen tot 80 procent. Ook op de fairways neemt het percentage “fine grasses” toe. Grasmaaisel van de fairways wordt tegenwoordig afgevoerd, onder meer om wormenoverlast op natuurlijke wijze terug te dringen.

Om de biodiversiteit op de baan verder te bevorderen zijn er ecogebieden gecreëerd met wilde bloemen en natuur. Ook zijn er gebieden aangewezen die niet of minder gemaaid worden dan voorheen en is er een programma ontwikkeld om het insectenbestand te verbeteren. Ter bestrijding van emelten en engerlingen wordt de spreeuw, de natuurlijke vijand, ingezet. In de baan is een groot aantal spreeuwenkasten opgehangen.

Architect Gerard Jol over de Amsterdamse: “Nu zijn er interessante hoogteverschillen, goed zichtbare strategische bunkers en de beplanting is ontwikkeld tot een mooi park met veel doorzichten.”

Lees verder
“De toekomst van de negende club van Nederland, die op de oude baan in Duivendrecht de helft van de holes verloor, leek gered door het vinden van een plek in een van de IJpolders ten westen van Amsterdam. Maar de bouw in de kale polder bleek een hele zware opgave te zijn. De baan was helemaal vlak, de greens niet in orde en er was veel last van overtollig water. Inmiddels is er na jaren intensieve renovatie de baan technisch in orde gekomen, maar ook speltechnisch en esthetisch op een veel hoger peil gebracht. Nu zijn er interessante hoogteverschillen, goed zichtbare strategische bunkers en de beplanting is ontwikkeld tot een mooi park met veel doorzichten. Mijn favoriete hole is de 14de , vanaf de tee moet bij elke volgende slag een keuze gemaakt worden, een par is goed mogelijk, maar een triple ook!” – Gerard Jol

Lees ook >

Links Valley: een geval apart

Best van de rest